پیام آذری

آخرين مطالب

پایه گذار فرهنگ نوین ایران را بیشتر بشناسید مقالات

پایه گذار فرهنگ نوین ایران را بیشتر بشناسید
  بزرگنمايي:

پیام آذری -  میرزا حسن تبریزی ملقب به رُشدیه، یکی از افراد سرشناس تاریخ و فرهنگ آذربایجان است که در مقابل تعصبات جاهلانه و تفکرات کهنه‌ی مردم بیسواد و استبداد حکومت قاجار ایستاد و ندای بیداری مردم با تشکیل مدرسه برای عوام را سرداد.

کودکان پیش از تاسیس مدارس در ایران، فقط خواندن و نوشتن و در نهایت احکام دینی را در مکتب‌خانه‌ها یاد می‌گرفتند اما رُشدیه که به عنوان "پیرمعارف ایران" نیز خطاب می‌شود، چندین بار در تبریز و شهرهای دیگری هم‌چون تهران، مدارسی به سبک نوین با آموزش علومی مانند صنعت، کشاورزی، پزشکی و علوم نظامی تاسیس کرد تا مردم این دیار نیز از علم و فرهنگ عقب نمانند؛ با این حال اما برخی افراد سودجو که مدارس رشدیه را با نام معلم‌خانه و هم ردیف با میخانه مطرح می‌کردند، با فریب عوام، این مدارس را مخالف با دین و مذهب جلوه دادند و باعث هجوم مردم به این مدارس و ویرانی آن شدند.
لقب "پدرفرهنگ نوین ایران" برازنده‌ این شخص است چرا که رشدیه در راستای روشنگری مردم از هیچ تلاشی دریغ نکرد و در این راستا با ورود به سیاست و انقلاب مشروطه و انتشار روزنامه‌هایی هم‌چون "مکتب" علیه حکومت قاجار فعالیت‌هایی داشت اما او که بنیانگذار مدارس ابتدایی برای تمامی اقشار جامعه ایران بود؛ در میان دبستانی‌ها گمنام و ناشناخته مانده و هیچ اثری از او در میان کتب ابتدایی وجود ندارد.
یک تاریخ شناس در گفت‌وگو با ایسنا، اظهار کرد: میرزا حسن تبریزی ملقب به رُشدیه، یکی از شخصیت‌های بزرگ تبریز و آذربایجان است که در سال 1267 هجری قمری مطابق با 1231 هجری شمسی در محله چرنداب تبریز به دنیا آمد؛ پدرش آخوند ملامهدی از نام‌آورن زمان خود بود و می‌خواست فرزندش نیز درس طلبگی را بیاموزد اما رُشدیه تمایلی به طلبگی نداشت.
رضا همراز ادامه داد: زمانی که رُشدیه عازم بیروت بود تا درس طلبگی را فراگیرد، دو روزنامه فارسی زبان چاپ استانبول به نام‌های"اختر" و "ثریا" به دستش رسید که جمله‌ی " در کشورهای خارجه از هر یک هزار نفر، 10 نفر بی‌سواد هستند اما در ایران از هر یک هزار نفر، 10 نفر باسواد است؛ علت این واماندگی، سختی فراگرفتن زبان فارسی است! " را در روزنامه اختر دید و یک تحول عظیمی در فکر و روانش پدید آمد که منجر شد به سمت آموزش و تعلیم سوق یابد و مدرسه تاسیس کند.
به مدت دو سال در دارالمعلمین بیروت که شهرت جهانی داشت علوم جدید را فرا گرفت و سپس عازم استانبول شد و در آنجا بر روی دو روش تدریس " رشدیه " و " اعدادیه " مطالعاتی انجام داد و اصول الفبای صوتی را اختراع کرد. پس از فراگرفتن تمامی اصول تدریس به ایروان سفر کرد و برای اولین بار " مدرسه ابتدایی ایرانی " به سبک جدید را برای مسلمانان قفقازی تاسیس کرد و به وسیله کتاب وطن دیلی (زبان وطن) ترکی که تالیف خود بود و استفاده از اصول الفبای صوتی به تدریس پرداخت در 60 ساعت به نوآموزان خواندن و نوشتن آموخت.
وی با اشاره به سخن رُشدیه مبنی بر این‌که "هرکسی می‌تواند طلبه و روحانی شود اما هرکسی نمی‌تواند معلم شود"، متذکر شد: دگرگونی در شیوه آموزش و دگرگونی در محتوا و تنظیم برنامه‌های درسی از تفکرات رشدیه در راستای تعلیم بود؛ هم‌چنین ادعا می‌کرد که اگر کسی 60 ساعت در کلاس من حضور داشته باشد، زبان ترکی را به او می‌آموزم.
وی با بیان این‌که رُشدیه، در مقابل تحجر زمان قاجار ایستاد، افزود: پشتکار این مرد بزرگ یکی از ویژگی‌های باارزش وی بود و علارغم این‌که چندین بار مورد اذیت و آزار مردم قرار گرفت و بارها مدرسه‌اش را ویران کردند اما از ساخت مدرسه دست نکشید.
همراز با اشاره به این‌که رُشدیه آثار بسیاری در حوزه آموزش، مسائل دینی و صرف و نحو نگاشته بود اما تاکنون فقط 30 جلد از کتاب‌هایش را شناسایی کرده اند ، در خصوص آثار چاپ شده رشدیه، افزود: دوکتاب درسی تاریخ شفاهی و جغرافیای شفاهی را برای سال اول مدرسه و کتاب الفبای صوتی را در مکتب‌خانه تدریس می‌کرد.
وی تشریح کرد: کتاب‌های مکه سوغاتی(سوغات مکه)، مرآت الاحق، ارشادالطالبین، رساله‌ای در حاکمیت ملی و حکومت قانون، صد درس اعلا، شرعیات ابتدایی، شفایت التعلیم در سه جلد و نهایت التعلیم در دو جلد با موضوع نحو، تربیت البنات، اخلاق در 6 جلد، اصول عقاید، هدایت التعلیم، تبصرت الصبیان، اصول حساب ذهنی و انصار القمان در حوزه ادبیات کودک از آثار چاپ شده رشدیه است.
گردوغبار فراموشی بر روی اسناد و آثار رشدیه خوابیده است
این تاریخ شناس با بیان این‌که اسناد خانوادگی، اداری، نامه‌ها، یادداشت‌ها و آثار بسیاری از او در سازمان اسناد شهرهای تهران، مشهد، قم و تبریز وجود دارد اما در کتاب فروشی‌های تبریز حتی یک اثر هم از او یافت نمی‌شود، ادامه داد: این آثار باید چاپ شوند زیرا تنها راه شناخت شخصیت بزرگ رشدیه است اما متاسفانه متولی این امر وجود ندارد.
وی ادامه داد: رُشدیه شاعر و متخصص ادبیات کودک نیز بود و کتاب "آنادیلی" را در زمان قاجار برای تدریس زبان ترکی به بچه‌ها نوشته بود، در حوزه دینی بسیار باسواد بود اما نباید فقط به نام بزرگ رُشدیه افتخار کرد بلکه می‌توان با برگزاری کنگره و بزرگداشت این شخصیت بزرگ، آثار او را به چاپ رساند.
وی با تاکید بر این‌که فقط یک اسم از رُشدیه مانده و کسی نمی‌داند که او چه آثار مهمی را خلق کرده بود، گفت: اکنون مدرسه رُشدیه جای خود را به ساختمان اداره کل میراث فرهنگی آذربایجان شرقی داده و مجسمه‌ای برای یادبود وی در این محل ساخته شده است که بسیار باارزش است اما باارزش‌تر از آن، چاپ آثار اوست زیرا اثری از او در بازارهای تبریز وجود ندارد.
زمان مرگ رُشدیه
همراز ادامه داد: رُشدیه پس از تحمل سختی‌های فراوان در راستای تاسیس مدرسه، به قم مهاجرت کرد و باقی عمر خود را در آن‌جا گذراند و در سال 1323 شمسی طی یک تصادف در قم درگذشت.
وی افزود: قبر رُشدیه تا چندسال پیش در حالت مهجوری مانده بود اما در تاریخ آذرماه 1396 باهمت‌ دبیران مطالعات اجتماعی قم این سنگ قبر عوض شده است و اکنون وضعیت بهتری دارد.
وی با اشاره به این‌که مدرسه دارالفنون در تبریز نیز وجود داشت، افزود: این مدرسه در زمان خود، صاحب یک نشریه به نام "ورقه ماه" بود که اشعار بسیاری از اشخاص بزرگی هم‌چون ایرج میرزا در این نشریه چاپ می‌شد، ساختمان این مدرسه هنوز در تبریز بدون استفاده باقی مانده اما باهمت مسئولان می‌توان در این مکان، یک موزه آموزش و پرورش ایجاد کرد.
نام خانوادگی "رشدیه" از نام مدارس ابتدایی در استانبول که "رشدی" بود برگرفته شده است و میرزا حسن تبریزی نیز به سبب تأسیس مدارس ابتدایی در ایران با نام رشدیه شهرت یافت. یک شهرک در شمال شرق تبریز در جنب بلوار باغمیشه و یکی از میدان های منطقه 11 شهر تهران نیز به افتخار وی، رشدیه نام‌گذاری شده‌است.
نیما یوشیج در شعر "یاد" سروده است:
یاد بعضی نفرات، روشنم می‌دارد
اعتصام یوسف
حسن رشدیه
قوتم می‌بخشد
راه می‌اندازد، و اجاق کهن سرد سرایم
گرم می‌آید از گرمی عالی دمشان
یاد بعضی نفرات
رزق روحم شده‌است. وقت هر دلتنگی
سویشان دارم دست
جراتم می‌بخشد. روشنم می‌دارد…



انتهای پیام


نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

مبارزه با سن گندم در 188 هزار هکتار گندم‌زار آذربایجان‌غربی

پنجمین نوزاد از مادر مبتلا به کرونا در اردبیل به دنیا آمد

40 برنامه کاری صنعت و معدن آذربایجان شرقی برای تحقق جهش تولید

نصف استقلال مقابل تراکتور/رقابت پنج بعلاوه یک تیم برای سهمه آسیا

توسعه همه‌جانبه، کلیدواژه دولت برای مناطق محروم

انتقاد از هزینه‌های سرسام‌آور آزمایشگاهی کرونا به دنبال توقف پایش رایگان

کمیسیون عمران با جدیت مسئله ایمن‌سازی ساختمان‌ها را دنبال می‌کند

بارش شدید باران و تگرگ در میانه های تابستان تبریز

رد اعتبارنامه، تضعیف شورای نگهبان نیست/درمورد صلاحیت تاجگردون از ابتدا اختلاف‌نظر بود

پرواز نجات بخش بالگرد اورژانس برای امداد رسانی به کودک 3 ساله

رنگ های جذاب گلکسی بادز جدید سامسونگ

گوشی‌های سری میت 40 هواوی به صفحه نمایش خمیده مجهز می‌شوند

10 تصمیم سختی که در بازی‌ها گرفتیم

گروه‌ واکنش هماهنگ رخدادهای رایانه‌ای ایجاد شد

مهاجری: بضاعت حفظ توپ مقابل پرسپولیس را نداشتیم

تصمیم بهداشتی گل محمدی

امدادرسانی هلال احمر به خودروهای گرفتار در سیل لیقوان

سرمربی تیم فوتبال پرسپولیس در نشست خبری شرکت نکرد

الهامی: دژاگه در لیست ما مقابل استقلال حضور دارد/ الان هم می‌گویم لیگ باید تعطیل شود

لیگ برای ماشین سازی هنوز ادامه دارد/ بضاعت ما همین بود

ماشین سازی تبریز مغلوب پرسپولیس شد

ضرورت ایجاد پایگاه دائمی اطفای حریق هوایی در جنگل های ارسباران

کارشناسی داوری ماشین‌سازی و پرسپولیس

اردبیل به ایستگاه پیک دوم کرونا رسید/3 نفر فوتی در 24 ساعت گذشته

سامسونگ خیال دارد آتش بر مالش بزند!

عرضه سرویس کودک شبکه اجتماعی یوتیوب از طریق آمازون

پوستر بازی Far Cry 6 به اشتباه منتشر شد

«ماشین» هم پرسپولیس را به سمت قهرمانی برد/ سرخها روی کاکل «ترابی»

برد ناپلئونی پرسپولیس در تبریز

امداد رسانی هلال احمر به خودروهای گرفتار در سیلاب در محور لیقوان

اطلاعات جدیدی از اولین مک‌بوک‌های مبتنی بر پردازنده ARM منتشر شد

دیگر شاهد عرضه کنسول های میان نسلی نخواهیم بود

شکل ظاهری هواوی Enjoy 20 لو رفت

نمایش Halo Infinite با محوریت بخش داستانی بازی خواهد بود

دکور "عصر جدید" از مساحت تا چگونگی ساخت + عکس

تساوی بدون گل ماشین سازی و پرسپولیس در نیمه اول

سانحه رانندگی در میاندوآب با یک کشته و 3 زخمی

3کشته بر اثر تصادف دو موتورسیکلت در آذربایجان غربی

گوشی عجیب شیائومی دو نمایشگر خمیده خواهد داشت

نخستین استفاده تجاری از بالن‌های اینترنتی گوگل

وان پلاس نورد با دوربین قدرتمند، پرچمدار میان‌رده‌ها خواهد بود

با رقیب جدید انویدیا و AMD در تولید کارت گرافیک آشنا شوید

وزیر ارتباطات: فیلترینگ در اختیار من نیست

جایگزین مهناز افشار در عاشقانه 2 چه کسی است؟ + عکس

ترکیب پرسپولیس و ماشین سازی مشخص شد

اولین نسخه بتا عمومی iOS 14 و iPadOS 14 منتشر شد

حضور گیمر ایرانی در یک تیم افسانه‌ای

کرونا گریبان‌گیر آقای خواننده شد

اغلب سیاره‌های میزبان حیات، "پیر" هستند

ریحانه پارسا گشت ارشادی شد + عکس