پیام آذری

آخرين مطالب

نخستین های طهران/20

نخستین بانک ایرانی را انگلیسی ها ساختند شهرداری تهران

نخستین بانک ایرانی را انگلیسی ها ساختند
  بزرگنمايي:

پیام آذری - نخستین بانک مدرن ایران توسط بارون جولیوس دو رویترز در شمال شرق میدان توپخانه مجلس در سال 1266شمسی رسما کار خود را آغاز کرد.

لرد انگلیسی وقتی پای ورقه امتیازنامه پر سود بهره‌برداری 60 ساله از معادن ایرانی را امضا کرد؛ ضمانت داد دریای خزر را با ماشین دودی به خلیج‌فارس متصل کند، گمرگ ایران را سر و سامان دهد و برای چاپ پول کاغذی بانکی را راه بیاندازد. قول و قراری که با اعتراض مردم لغو شد و تنها چیزی که باقی ماند ساختمانی در شمال شرق میدان توپخانه باقی ماند که نه تنها اولین بانک ایران شد که با سرمایه چهل هزار لیره وثیقه خسارت لغو امتیاز رویترز نخستین اسکناس ایران را منتشر کرد. عمارتی که حالا در روزگار ما قدیمی‌ترین قطعه و تنها یادگار دوران گذشته قدیمی‌ترین میدان پایتخت میدان امام خمینی (ره) است. ساختمانی با قدمت بیش از 80 سال که بخشی از آن به عنوان شعبه بانک تجارت فعالیت می‌کند.بانک شاهی اولین بانک ایرانی بود که در میدان توپخانه در قلب تهران شروع به فعالیت کرد.
تا پیش از تاسیس این بانک در دوران ناصرالدین‌شاه این صرافان عمده بودند که کاری را می‌کردند که بانک‌های امروز در شهرها انجام می‌دهند. صرافانی که بیش از 3000 سال امور تجاری را تسهیل می‌دادند. با این که نخستین پول کاغذی جهان در ایران با نام چاو در تبریز در زمان ایلخانان رایج شد اما تا زمان تاسیس همین بانک شاهی در میدان توپخانه سکه طلایی و نقره‌ای در معاملات در ایران رایج بود. چند صراف مشهور هم بودند که در ازای دریافت سکه‌های زیاد ورقه‌هایی را به عنوان برات انتقال پول را به دست می‌گرفتند. اما همین ضرب سکه هم با مشکلات زیادی رو به رو بود؛ مهمترین مشکل نبود یک ضرابخانه مرکزی در پایتخت بود.
گسترش تجارت با فرنگستان و سایر کشورها باعث شد تا گروهی از همین صرافان به فکر تاسیس بانکی شبیه آن چه در اروپا وجود داشت بیافتند. پیشنهاد راه اندازی بانک ملی ایران را برای نخستین بار حاج محمد حسن خان امین‌الضرب صراف و تاجر شناخته شده در نامه‌ای مفصل به ناصرالدین شاه داد و به او پیشنهاد کرد این بانک را با سرمایه مشترک ملت و دولت راه‌اندازی کند. اما ناصرالدین‌شاه به این درخواست توجهی نشان نداد. اما از آن جا که مرغ همسایه غاز است هنوز چندسالی از این پیشنهاد نگذشته بود که در سال 1266 شمسی در آخرین سال‌های سلطنت ناصرالدین شاه توسط شعبه شرکت هند شرقی در تهران این بانک راه‌اندازی شد. انگلیسی‌ها که برای گسترش تجارت خود در سرزمین‌های استعماری خود به دنبال راه‌اندازی بنگاه‌های مالی بودند امتیاز این بانک را از شاه گرفتند و با سرمایه قابل ملاحظه‌ای بانک را راه‌اندازی کردند. آن‌ها زمینی نسبتا بزرگ را در شرق میدان توپخانه انتخاب کردند و ساختمان بانک خود را با نام بانک جدید شرق ساختند. یک سال بعد بارون جولیوس رویترز که قبل از این امتیاز همه معادن ایران را از شاه گرفته بود توانست انحصار تاسیس بانک شاهی را به مدت شصت سال بگیرد. این امتیازنامه شامل حق انحصاری نشر اسکناس و معافیت از مالیات بود. رویترز همچنین زمین معتلق به بانک شاهی را هم خرید. سرمایه بانک شاهی بر اساس امتیاز نامه، چهار میلیون لیره انگلیسی به صورت سهام با نام و بی نام تعیین شد که تنها با انتشار سهام با نام اجازه فعالیت یافت.
در 1308 سرمایه گذاران این بانک خارجی تصمیم گرفتند تا ساختمان جدیدی به جای ساختمان قدیمی بسازند. کلنگ ساختمان جدید که همین ساختمان امروزی است در 19 دی ماه 1308 با حضور وزیران و نمایندگان کشورهای خارجی زده شد و ساخت عمارت جدید آغاز شد. مانند بسیاری از ساختمان‌های دوران پهلوی اول طراحی و ساخت این بنا را معماری ارمنی یعنی مارکار گلستیانس برعهده گرفت. ساخت این بنا حدود دویست و پنجاه هزار تومان هزینه برد. گلستیانس که همان زمان در حال اجرای طرح نیکلای مارکف برای ساخت پست‌خانه مرکزی تهران بود طراحی منحصر بفردی را در این بنا پیاده کرد که براساس اصول معماری ایرانی در دوران اوج بود. او ستون‌های بلندی را در فضای داخل بانک طراحی کرد که با دوره‌های تیزه‌دار و بهره‌گیری از چوب در پوشش سقف وامدار معماری دوره هخامنشی بود که از دید طراح آن یکی از دوران‌های پر رونق اقتصادی تاریخ ایران به شمار می‌رفت. گلستیانس برای این بنای جدید طرح سردری بسیار زیبا را در نظر گرفته بود که با نظارت خودش در کارگاه مهمترین کاشی‌ساز تهران یعنی استاد حسین کاشی‌پز انجام شد. نام بانک شاهی البته بعد از چند وقت روی کاشی‌های آن به بانک ایران و انگلیس خاورمیانه تغییر یافت. در سال 1331 که اجاره آن به پایان رسید این بانک به بانک بازرگانی واگذار شد و شعبه ایرانی بانک خاورمیانه به شرق دور منتقل شد. بانکی معتبر که با عنوان اختصاری HSBC همچنان یکی از مهمترین بانک‌های جهان است. اما این پایان ساختمان نخستین بانک ایران نبود که بعد از انقلاب اسلامی به بانک تجارت منتقل شد و هنوز یکی از دیدنی‌های تهران است.
پژوهشگر: فرزانه ابراهیم زاده


نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

منظر شهر اردبیل زیبا نیست؛ غفلت از مولفه‌های اجتماعی در شهرسازی

عصبانیت کارگردان شهرزاد جهانی شد/ عطسه رضا رشیدپور در شبکه سه/ بازگشت مشکوک مهران مدیری/ رامبد جوان در ایران/

اهتمامی جدی برای دولت الکترونیک با ایجاد 303 دفتر در آذربایجان‌غربی

دردسر بزرگ استقلال پس از قرارداد با محمد نادری!!

جلسات اداری استان اردبیل غیرحضوری برگزار می‌شود/ تخصیص اعتبار برای خرید دستگاه اکسیژن‌ساز

امید استقلالی‌ها به جانشین کریمی

جشن تولد 37 سالگی به سبک «احسان خواجه امیری»/ عکس

جدول پخش مدرسه تلویزیونی پنجشنبه 8 آبان در تمام مقاطع تحصیلی

بررسی عواملی که مانع بیابان‌زایی در شمال شرق کشور شد

جلیل محبی آمار کرونا را به تدفین شجریان ربط داد

می‌خواهید با رودخانه کرج چه کار کنید؟

5 کشته و زخمی در تصادف جاده اردبیل ـ رضی

حسن‌نژاد: تغییر فرماندار 2 شهرستان مازندران

سعیدعباسی مدیرعامل آلومینیوم اراک شد

5درمان خانگی برای بهبود لب‌های ترک خورده

برنامه ریزی برای اجرای زراعت چوب در سطح 1100 هکتار در آذربایجان شرقی

امیرعبداللهیان: سفیر جدید ایران در یمن فصل نوینی از روابط سازنده ⁧‫دو کشور را رقم می‌زند

حسین‌پور: دولت از ظرفیت دورکاری حداکثری کارمندان استفاده کند

شکل‌گیری زنجیره تولید کلید رفع بیکاری چهارمحال و بختیاری ‌است

چند دلیل برای نخریدن آیفون 12 و 12 پرو

دسترسی به اینستاگرام و یوتیوب فقط از مایکروسافت اج امکان‌پذیر می‌شود

محدودیت‌های جدید کرونایی اعلام می‌شود

آشوریان ارومیه اهانت به ساحت پیامبر اکرم(ص) را محکوم کردند

مدیرعامل باشگاه آلومینیوم اراک انتخاب شد

عراقچی باکو را به مقصد مسکو ترک کرد

آذربایجان‌شرقی میزبان نخبگان سه گانه کشور می‌شود

دیدار و گفت‌وگوی عراقچی با رییس جمهور آذربایجان/ معاون سیاسی وزیر امور خارجه ایران باکو را به مقصد مسکو ترک کرد

برترین هنرمندان قرن 21 معرفی شدند/ 8 هنرمند ایرانی در کنار آرتیست‌های نامدار جهان

مرگ دردناک 5 عضو خانواده سردشتی در راه رسیدن به بریتانیا

فروش موبایل‌های آنلاک نشده در انگلستان ممنوع

کالبدشکافی هواوی میت 40 پرو را ببینید

Demon’s Souls Remake فاقد محتوای جدید خواهد بود

نمایش گیم‌پلی Far Cry 6 در مراسم معرفی کارت‌های RX 6000

شارژ بیسیم معکوس آیفون چه شد؟

تصمیم اپل برای جلوگیری از ترک خوردن نمایشگر آیفون تاشو

همکاری اپل و مایکروسافت در فروشگاه بدون کارکنان کره‌‌ای

تریلر زمان عرضه پلی استیشن 5 سونی پخش شد

اعزام تیپ 321 نیروی زمینی ارتش ایران به خداآفرین

فرمانده پدافند هوایی ارتش: کوچکترین تحرکی از دید سامانه‌های پدافندی دور نمی‌ماند

کشف انبار احتکار شکر در مشگین‌شهر

ضرورت تخصیص اعتبار ویژه برای پروژهای عمرانی حوزه درمانی آذربایجان غربی

ضرورت تخصیص اعتبار ویژه برای پروژهای عمرانی حوزه درمان در آذربایجان غربی

رسولی با فرمانداری آمل خداحافظی می‌کند/ شریعت می‌آید

رهبر انقلاب: چرا تردید در هولوکاست جرم است؟ اما اهانت به پیامبر خدا آزاد است؟

چرا تردید در هولوکاست جرم است توهین به پیامبر آزاد؟

پیام رهبر انقلاب خطاب به جوانان فرانسه در پی اهانت مکرون به پیامبر اسلام

آذربایجان شرقی با 3 هزار راس گاومیش، پایلوت برای پرورش و اصلاح نژاد

پیام رهبر انقلاب اسلامی خطاب به جوانان فرانسه در پی اقدام توهین‌آمیز رئیس‌جمهور فرانسه درباره پیامبر اعظم(ص)

لیگ قهرمانان اروپا|مصدومیت نیمار مقابل باشاک شهیر+تصاویر

قیمت جدید 5محصول سایپا اعلام شد