پیام آذری

آخرين مطالب

ما و اعقاب دانشمندمان مقالات

ما و اعقاب دانشمندمان
  بزرگنمايي:

پیام آذری - از حافظ احتمالاً به قدر بیتی در مایه‌های «الا یا ایها الساقی...» حفظیم و از سعدی «بنی آدم اعضای یکدیگرند» را؛ حتی احتمالاً همین مصرع از حضرتش را هم به این شکلِ نادرست می‌خوانیم که: بنی آدم اعضای یک پیکرند. از مولانا این قدر می‌دانیم که مدفنش در قونیه ترکیه است و چند تا از شعرهایش را محسن چاووشی خوانده است.
زور بزنیم احتمالاً این شعر هم یادمان می‌آید که «آمد بهار جان‌ها ای شاخ تر به رقص‌آ». بعد حتماً موقع نوشتن، همین مصرع را این طوری می‌نویسیم که: ای شاخ تر برقصا... .
منوچهری، انوری، جناب خاقانی، حضرت بیدل، صائب، کلیم و حزین و هزار اسم ریز و درشت دیگر هم پیشکش دانشجوهای ادبیات که شاید به اندازه دو واحد درس اختیاری و یک مقاله کپی پیستی، سری به دواوین خاک خورده در ردیف انتهایی کتابخانه‌ خلوت دانشکده بزنند. 
این، حال و روز شاعران و ادیبان ماست؛ آن هم در سرزمینی که مردمش تا همین امروز و دیروز، در قهوه‌خانه‌هایشان نقالی می‌شنیده‌اند و هر از گاه همپای مرد نقال، برای گلوی بریده سیاوش، اشک می‌ریخته‌اند؛ یا در همه شب‌های بلند زمستان، آن شب‌هایی که «سورت سرمای دی بیدادها می‌کرد...» دیوان حضرت حافظ، روی مجمعه کرسیشان بوده تا هر وقت که در آن گرمای خلسه‌آور، جاگیر شدند، سری به تفأل، به باغ‌بیت‌های بلندش بزنند و حالی کنند و حظی ببرند؛ یا در مکتب‌خانه‌هایش تا همین سال‌های نه چندان دور، گلستان و بوستان، کتاب درسی طفلان گریزپا بوده و ملاها هر روز سبق می‌داده‌اند که: منت خدای را، عز و جل، که طاعتش موجب قربت است و به شکر اندرش مزید نعمت... .
نه، اشتباه نشود، غرضم قلمبه گفتن به مردم عوام نیست؛ حاشا که این چقوک امسالی، بخواهد به چقوک‌های پارسالی، جیک‌جیکی یاد بدهد. این مردمی که من و شما، با خیال راحت از آن‌ها به عنوان عوام یا توده یا هر اسم دیگری از این دست، یاد می‌کنیم، اگر پدر و مادر ما نباشند، حتماً عمو و عمه و خاله و دایی ما هستند؛ یعنی همان‌هایی هستند که ما کنار آن‌ها سر سفره زندگی، آدم شده‌ایم... .
غرضم از سیاه کردن این سطرها، این است که نکته مهمی را یادآوری کنم و آن اینکه شاید ادبای ما به قدر درسی در کتاب فارسی، این شانس را داشته‌اند که جایی گوشه ذهن من و شما، جاگیر بشوند، اما دسته دیگری از بزرگان این سرزمین هم هستند که حتی به همین اندازه خوش‌شانس نبوده‌اند. دانشمندان ایرانی حتی به اندازه همان «الا یا ایها الساقی...» هم جایی در حافظه جمعی ما ندارند؛ حال آنکه اگر نقششان در ساخت پیکره فرهنگ و تمدن ایرانی، بیشتر از ادبا و عرفا نباشد، کمتر نیست. 
از خواجه نظام‌الملک طوسی چیزی می‌دانیم؛ که در قلمرو وسیع سرزمین‌های اسلامی، مدارس نظامیه را راه انداخت که می‌توانیم از آن‌ها به عنوان نخستین دانشگاه‌ها نام ببریم؟ خبر داریم که ابوالوفای بوزجانی، جدول طلوع و غروب بسیاری از سیارات و ستارگان(زیج) را تا هشت رقم اعشار حساب کرده؛ در حالی که جدول بطلمیوس این عددها را فقط تا سه رقم اعشار دارد؟ می‌دانستیم که در یک حرکت عمیقاً پیشروِ علمی، همین آقای ابوالوفای بوزجانی(که زادگاهش همین تربت جام کنار مشهد است) با ابوریحان بیرونی قرار می‌گذارد تا یک ماه‌گرفتگی را مشترکاً در دو شهر بغداد و خوارزم رصد کنند و بعد به کمک اعداد و ارقام طول جغرافیایی این دو شهر را حساب می‌کند؟ می‌دانستیم که ابوریحان بیرونی پس از آنکه چندین قرن، گفتن و نوشتن از ایران کهن ممنوع بود، کتاب «آثار الباقیه عن ‌القرون ‌الخالیه» را نوشت و بخش عمده‌ای از جشن‌ها، آداب و رسوم کهن ایرانی را ثبت کرد؟
امروز، زادروز خواجه نصیرالدین طوسی است؛ دانشمند بزرگ ایرانی که در ریاضی، نجوم، فقه، اخلاق و پزشکی سرآمد بود. روز و روزگار او، بی‌شباهت به زمانه ما نیست. او توانست از تهدیدهای فراوانی که بر جامعه ایرانی سایه انداخته بود، فرصت‌هایی طلایی برای گسترش دین، دانش و فرهنگ بسازد. یکی از آن تهدیدها، یورش مغول بود. خواجه نصیرالدین از قومی بدوی، حکمرانانی ایرانی ساخت که نقشی انکارناپذیر در توسعه دانش و فرهنگ در ایران‌زمین داشتند و نیز زمینه‌ساز شکل‌گیری و اعتلای هنر و فرهنگ ایرانی در روزگاران پس از خود، در عصر تیموری شدند. هلاکو که آمده بود تا ایرانِ عصیانگر را رام و آرام کند، به همت همین خواجه نصیرالدین طوسی و بسیاری از دانشمندان دیگر ایرانی، در خدمت فرهنگ غنی ایرانی قرار گرفت و هنگامی که در مراغه چشم از جهان فروبست، به فارسی فصیح حرف می‌زد. 
زیاده‌گویی نکنم که نه سوادش را دارم و نه حال و حوصله‌اش را. امروز که زادروز خواجه نصیرالدین طوسی، هم‌ولایتی دانشمندمان است، با خودمان قرار بگذاریم که دانشمندان ایرانی را بیشتر از قبل بشناسیم. کاش کسی از بزرگان علم و ادب هم همت کند و برای هر کدام از این نام‌های بلند، کتابچه‌ای تدارک ببیند از زیست و زندگیشان و آثار و نوشته‌هایشان.
عمر حضرت محمدرضا شفیعی کدکنی دراز باد که همین هنر را در معرفی «پیران خراسانی» نمایش داده. کاش حضرتش همت کند و از همین دست کتاب‌ها برای دانشمندان خراسانی و غیرخراسانی ایران‌زمین هم بنگارد؛ تا جوان و نوجوان امروز ما، دست‌کم به قدر درسی در کتاب فارسی، چیزهایی از اعقاب دانشمندش هم بداند؛ حتی دست و پا شکسته؛ به اندازه همان الا یا ایها الساقی. 

لینک کوتاه:
https://www.azari-online.ir/Fa/News/333656/

نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

طرز تهیه شیرینی بالشتک عسلی

بررسی مشکلات قالیبافان آذربایجان شرقی+فیلم

دکتر قلابی در اینستاگرام دستگیر شد

ریل‌گذاری 50 کیلومتر از پروژه راه آهن اردبیل - میانه

طاهری: در کنار حضور حداکثری در انتخابات به انتخاب فرد اصلح نیز توجه کنیم

کلینیک حقوق کودک در آذربایجان غربی به زودی افتتاخ خواهد شد

از وضع نابه‌سامان گمرگ بازرگان تا بلاتکلیفی فروشندگان سهام عدالت

113 مقاله به دبیرخانه همایش شیخ محمد خیابانی رسیده است

مرمت مسجد خلخالی بازار جهانی تبریز

توسعه اعتبارات لازم برا حفاظت از محیط زیست ضرورت دارد

21 بیمار جدید کرونایی در اردبیل بستری و 2 نفر جان باختند

شیخ محمد خیابانی به هیچ وجه اندیشه تجزیه طلبی نداشت

کنگره بزرگداشت شیخ محمد خیابانی 22 اسفند برگزار می‌شود

جدول پخش مدرسه تلویزیونی یکشنبه 17 اسفند در تمام مقاطع تحصیلی

تمهیدات مجلس به منظور ساخت مسکن برای خانوارهای دارای سه فرزند

چاه‌های غیر مجاز مسدودی در مهاباد به 63 حلقه رسید

فرماندار مهاباد: ظرفیت زندان این شهرستان پر شده است

کاهش عرضه و افزایش قیمت روغن جامد در آذربایجان‌غربی

اعتراف مدیر اینستاگرام به عواقب پنهان کردن لایک‌ها

جزئیات دریافت اینترنت رایگان آموزشی

میان‌رده‌های سامسونگ از قلم S Pen پشتیبانی می‌کنند

سازنده آنتی ویروس McAfee به پولشویی و کلاهبرداری متهم شد

گوشی گلکسی S10 Lite سامسونگ به روزرسانی شد

10 کنسول تاثیرگذار تاریخ بازی‌های ویدیویی

صحنه عجیب در بازی ماشین سازی و ذوب آهن

اردبیل صاحب قطار درون‌شهری می‌شود

سفر 2 روزه وزیر صمت به استان اردبیل

عضو کانون پرورش فکری مهاباد در جشنواره محصولات فرهنگی برگزیده شد

فعالیت 257 خیّر در فعالیت‌های خداپسندانه موسسه

حضور فعال دانشگاه آزاد اسلامی در رفع نیازهای جامعه

طرح کتابخانه گردی در کتابخانه‌های عمومی آذربایجان‌غربی

ضرورت استفاده از ظرفیت‌های سرمایه‌گذاری در توسعه شهر جدید گلمان

سرمربی ماشین سازی تبریز: تیم داوری در نتیجه بازی تاثیرگذار بود

حضور داور مراغه‌ای در مسابقات جهانی کشتی

مدیریت هوشمندانه سفر‌های نوروزی به آذربایجان شرقی

سرمربی ذوب‌آهن: نقش ضربات ایستگاهی در فوتبال امروز، تعیین‌کننده است

کرونا انگلیسی بستان آباد 7 نفری شد

نماینده مراغه: مردم را در صَف‌ها ذلیل کرده‌ایم

سرمربی استقلال ترک عادت کرد | مجیدی: فقط یک خرید خواهیم داشت

فولادی‌ها بدون انجام مصاحبه ورزشگاه را ترک کردند

اجازه مخدوش کردن فضای عمومی را به بهانه انتخابات نمی‌دهیم

پرونده دخل و خرج دولت در سال آینده بسته شد

قالیباف: در تصویب بودجه 1400 همکاری خوبی با دولت داشتیم

تکلیف مجلس به دولت برای افزایش حقآبه ایران از رودخانه هیرمند در سال 1400

پایان آخرین جلسه بررسی بودجه در مجلس

قالیباف: لغو معافیت مالیاتی موسسات کنکوری مقدمه کاهش تبعیض⁩‌های اجتماعی است

تکلیف مجلس به دولت برای سنددار کردن زمین‌های کشاورزی

اختصاص ٣٠٠ میلیارد تومان برای اشتغال زندانیان در سال آینده

مسابقات ارتش‌های جهان سال آینده در روسیه برگزار می‌شود

سازوکار مجلس برای تسویه بدهی وزارت دفاع به بانک‌ها