پیام آذری

آخرين مطالب

تمام کارهایی که برای «خواجه نصیرالدین طوسی» نکرده‌ایم فرهنگي

تمام کارهایی که برای «خواجه نصیرالدین طوسی» نکرده‌ایم
  بزرگنمايي:

پیام آذری - «خواجه نصیرالدین طوسی» را اگر خارجی‌ها به عنوان یک همه چیز دانِ ایرانی می‌شناسند، به واسطه اقدام‌هایی است که در کشورهای مختلف جهان برای بزرگداشت او صورت گرفته است.
مثلاً یک دهانه آتشفشانی 60 کیلومتری در نیمکره جنوبی ماه به نام خواجه نصیرالدین طوسی نام‌گذاری شده است. یک خرده سیاره که توسط ستاره‌شناس روسی، نیکلای استفانویچ چرنیخ در 1979 کشف شد هم به اسم این دانشمند ایرانی نامیده شده ‌است.
در سال 2013 میلادی هم گوگل، به مناسبت هشتصد و دوازدهمین سالگرد تولد خواجه‌نصیر و برای شناساندن این میراث ارزشمند انسانی به جهان، طراحی لوگوی اصلی خودش را تغییر داد تا تصویر خواجه‌نصیر را در آن بگنجاند. البته همان زمان در کشورهای عربی چندین کمپین مجازی علیه گوگل راه افتاد که اعضای آن معتقد بودند خواجه‌نصیر متعلق به اعراب است. ما ایرانی‌ها هم در گرماگرم همه این اتفاق‌ها دست روی دست گذاشته بودیم تا کشورهای دیگر، خواجه‌نصیر را هم مانند مولوی به نفع خودشان مصادره کنند!
جای خالی آقای دانشمند در ادبیات و هنر
تمام محتوایی که در حوزه زندگی‌نامه و آثار خواجه نصیرالدین طوسی در کشورمان تولید شده، در تعدادی انیمیشن کودکانه، مقاله دانشگاهی و برنامه رادیویی خلاصه می‌شود و خبری از تولیدات بزرگ سینمایی، کتاب‌های فاخر و محتواهای مجازی که بخواهد خواجه نصیرالدین طوسی را نه به مردم جهان، بلکه به مردم خودمان بشناساند، نیست.
اگر از خیلی‌هایمان درباره این دانشمند بزرگ بپرسند، احتمالاً تنها پاسخمان این است که او همه چیز دان بوده و به واسطه رصدخانه‌ای که در مراغه ساخته، لابد ستاره‌شناس قابلی هم به حساب می‌آمده است؛ اگر خیلی زور بزنیم تاریخ تولد او که در کشورمان به عنوان روز «مهندس» نام‌گذاری شده است را هم چاشنی اطلاعات اندکمان از خواجه‌نصیر می‌کنیم! اما واقعیت آن است که این دانشمند ایرانی در کنار مهارت‌های گسترده‌اش در ریاضیات، پزشکی، نجوم و...، ادیب، شاعر و نویسنده قابلی هم بوده است. البته ناگفته نماند که خواجه‌نصیر در عرفان و اسلام‌شناسی هم دستی بر آتش داشته است.
سیاه‌ترین دوران تاریخ
تاریخ ایران را اگر به هزار قسمت هم تقسیم کنیم، باز خیلی‌ از تاریخ‌نگارها می‌گویند بدترین و سیاه‌ترین دوره در این سرزمین مربوط به دوران حمله مغول‌ها و آشفتگی‌های سیاسی، اقتصادی و امنیتی پس از آن است. حالا تصورش را بکنید در این دوره تاریخی که همه به فکر آموختن فنون نظامی و دربردن جانشان از چنگال مغول‌ها هستند، کودکی که روز و شبش را با کتاب پر می‌کند، پا به عرصه هستی گذاشته و می‌خواهد نامش را در تاریخ سرزمینی که سیاه‌ترین روزهای تاریخش را می‌گذراند، جاودانه کند.
«محمد بن حسن طوسی» دقیقاً همان کودک پرجنب و جوش است که چند دقیقه مانده به طلوع آفتاب روز شنبه، پنجم اسفند سال 579 در توس به دنیا آمد. اگرچه پدرش اصرار داشت نامش را «محمد» بگذارند اما در سال‌های بعدی زندگی‌اش القاب گوناگونی مثل ابوجعفر حسن بن ابی‌بکر، خواجه نصیرالدین طوسی و... پشت نامش قرار گرفت تا دیگر هیچ کس او را به نام «محمد» نشناسد.
سؤال‌هایی می پرسد که پاسخش را نمی‌دانم!
روزهای کودکی و نوجوانی محمد در شهر توس سپری شد. دایی‌اش «نورالدین علی بن محمد شیعی» که از دانشمندان نامور در ریاضیات، حکمت و منطق بود، مسئولیت تربیت او را به عهده گرفت اما پس از مدت کوتاهی، به پدرِ محمد گفت که دیگر نمی‌تواند مسئولیت آموزش به او را بر عهده داشته باشد. پدر محمد که تصور می‌کرد شیطنت‌های پسرش، استاد را کلافه کرده، به نورالدین علی بن محمد شیعی قول داد که رفتار پسرش را اصلاح کند اما محمد شیعی این طور پاسخ داد: «من آنچه می‌دانستم به او آموختم اما اکنون سؤال‌هایی می‌کند که گاه پاسخش را نمی‌دانم!».
«نصیرالدین عبدالله بن حمزه» که تبحر ویژه‌ای در علوم رجال، درایه و حدیث داشت به عنوان دومین استاد محمد انتخاب شد اما او هم پس از مدت اندکی از مسئولیتش کنار کشید و به پدر او توصیه کرد که اگر محمد را برای تحصیل به شهر بزرگ‌تری مانند نیشابور ببرد، او در آینده دانشمندی نامی خواهد شد. «مدرسه سراجیه» در نیشابور اوج دوران شکوفایی محمد بود. او در این مدرسه زیر نظر استادانی مانند سراج‌الدین قمری، فریدالدین داماد نیشابوری، قطب‌الدین مصری شافعی و عطار نیشابوری پرورش یافت.
البته پس از مدتی نیشابور و مدرسه سراجیه هم کفاف کنجکاوی‌های بی‌پایان محمد را نمی‌داد. همین شد که تصمیم گرفت مدتی به اصفهان برود، چند صباحی را در قم بگذراند و برای آموختن فقه و فلسفه اسلامی مدتی به عراق برود.
26 سال در قهستان
اوضاع آشفته ایران در آن زمان موجب شد تا خواجه‌نصیر دعوت «ناصرالدین عبدالرحیم بن ابی منصور» که حاکم قلعه قهستان بود را بپذیرد. قلعه قهستان آن زمان مرکز حکومت اسماعیلیان بود و به همین خاطر برخی از تاریخ‌نگارها مدعی شده‌اند خواجه‌نصیر شیعه اسماعیلی بوده است. اما منابع معتبر تاریخی می‌گویند خواجه‌نصیر سکونت در قلعه اسماعیلی‌ها را به قتل عام شدن توسط مغول‌ها ترجیح داده و در 26 سالی که در این قلعه حضور داشته، آزادانه آرای مخالفش درباره عقاید اسماعیلیان را طرح کرده است. خواجه‌نصیر در سال‌های سکونتش در قهستان، کتاب‌های متعددی از جمله «شرح اشارات ابن‌سینا»، «تحریر اقلدیس»، «تولی و تبری» و «اخلاق ناصری» و چند کتاب و رساله دیگر را تألیف کرد.
میراثی جاودانه
قلعه اسماعیلیان هم سرانجام مانند سایر نقاط ایران به تصرف مغول‌ها درآمد. در آن روزها بسیاری از دانشمندان ایرانی به کشورهای اطراف مهاجرت کرده بودند و عمده آثار علمی و کتابخانه‌ها توسط مغولان از بین رفته بود. «هلاکوخان» که مسئول فتح قلعه قهستان بود در ابتدا قصد داشت خواجه‌نصیر را هم مانند خیلی‌های دیگر از دم تیغ بگذراند اما در مدت زمان کوتاهی شیفته این دانشمند پرآوازه شد. برخی از منابع تاریخی می‌گویند خواجه‌نصیر به واسطه نفوذش در دستگاه حکومتی هلاکوخان، توانست جلو قتل عام هزاران ایرانی را بگیرد. کار حتی به جایی رسیده بود که هلاکوخان چشم بسته از دستورات خواجه ایرانی اطاعت می‌کرد و بدون مشورت با او، هیچ تصمیمی نمی‌گرفت، هیچ سفری نمی‌رفت و هیچ حکمی نمی‌داد.
خواجه در همان سال‌ها توانست از هلاکوخان حکم ساخت رصدخانه مراغه را بگیرد. در حین ساخت این رصدخانه، او کتابی درباره ستاره‌شناسی نوشت که بعدها تبدیل به مرجع اصلی دانشمندان اروپایی در علم نجوم شد.
خواجه نصیرالدین طوسی سرانجام در 18 ذی‌القعده 673ه‍.ق در حالی که میراثی جاودانه برای نسل‌های پس از خودش به یادگار گذاشته بود، چشم از جهان فروبست. او در حرم کاظمین و پایین پای دو امام به خاک سپرده شد و بنا به وصیتش روی سنگ مزارش این آیه قرآن از سوره کهف را نگاشتند: «وَ کَلْبُهُمْ باسِطٌ ذِراعَیْهِ بِالْوَصید» «و سگشان (به حالت پاسبانی) دو دست خویش بر درگاه (غار) گشاده بود».

لینک کوتاه:
https://www.azari-online.ir/Fa/News/333663/

نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

تمام اتومبیل‌های خودران باید بدون آلایندگی باشند

ایران یکی از 10 کشور دارای فیلتر شده ترین اینترنت

رکوردی جدید از سرعت ایسوس راگفون 5 ثبت شد

تمهیدات نام‌نویسی از داوطلبان انتخابات شوراها در لارستان فراهم است

دستگیری کلاهبردار 4 میلیارد تومانی در اردبیل

دستگیری کلاهبردار4میلیاردی در اردبیل

پویش تقسیم شادی در استان اردبیل برگزار می‌شود/ دعوت از خیرین برای کمک به دانش‌آموزان نیازمند

عطر شهدا دوباره در دشت مغان می‌پیچد/ شهادت سرباز اصلاندوزی در نوار مرزی شمالغرب کشور

ضرورت تشدید نظارت دقیق برروند توزیع مرغ از کشتارگاه تا بازار مصرف در آذربایجان‌غربی

توزیع یک هزار اصله نهال رایگان توسط سامانه 137 شهرداری سمنان

ایجاد تحول در سطح مشاغل خُرد آذربایجان‌غربی پیرو سفر آیت‌الله رئیسی به ارومیه

آمار کرونا آذربایجان غربی 18 اسفند؛ 2 فوتی و 206 ابتلای جدید

رویداد تخصصی تازه شو کارآفرینی در حوزه گیاهان دارویی در آذربایجان غربی برگزار می شود

کشیک قضایی در ایام تعطیلات در آذربایجان‌غربی فعال می‌شود

برخورد با ویلاسازی غیر مجاز اولویت اول دستگاه قضا در آذربایجان‌غربی

هشت هکتار حریم رودخانه " هنام" سلسله رفع تصرف شد

کتاب عصرهای کریسکان

عصرهای کریسکان + فیلم

هشدار به خانم‌های سیگاری/بلایی که سیگار بر سر پوست‌تان می‌آورد

تشریح دلایل کمبود مرغ در شهر تبریز

دهکده ورزشی دانش‌آموزی آذربایجان‌شرقی افتتاح شد

دهکده ورزش دانش آموزی آذربایجان شرقی افتتاح شد

آخرین وضعیت پرونده «درگیری نماینده و سرباز»

قیمت روز خودرو در 18 اسفند

از تن فروشی اوشین تا رابطه مادر سوباسا با عمویش: پشت پرده ماجراهای غیراخلاقی تلویزیون!

میزان ازدواج و طلاق در اردبیل افزایش یافت

استاندار آذربایجان شرقی بر ارتقای جایگاه معلمان تاکید کرد

نگرش‌ها به مقوله تعلیم و تربیت باید تغییر کند

حاجی میرزایی: 10 میلیارد و 600 میلیون فایل آموزشی در شاد مبادله شد

تعیین دستمزد به نشست هفته آینده موکول شد

تولید تراشه میان رده جدید کوالکام با قابلیت چندرسانه ای مناسب

تست صدای DxO شیائومی Mi 10s منتشر شد

مشخصات میان‌رده سامسونگ فاش شد؛ دستگاهی با امکانات پرچمداران

مراسم معرفی محصولات جدید اپل چه زمانی برگزار می‌شود؟

توسعه‌ی بازی Artifact متوقف شد

وبینار «محمودخان ملک‌الشعرا؛ از سنت تا نوگرایی» برگزار می‌شود

اقدام به خودکشی بعد از قتل دوست صمیمی

برگزاری مسابقات آمادگی جسمانی رزمی‌کاران دانشجوی اردبیل

توزیع بالغ بر 91 درصدی سهمیه لاستیک ناوگان حمل و نقل عمومی آذربایجان‌غربی

داخلی‌سازی یک میلیون دلار قطعات در آذربایجان‌شرقی/ سرمایه‌گذاری 52 هزار میلیارد تومانی در مس ,و فولاد

دعوت بسیج دانشجویی دانشگاه فرهنگیان آذربایجان شرقی از وزیر آموزش و پرورش

بررسی تبصره‌های بودجه 1400 در جلسه فوق العاده شورای اسلامی شهر تبریز

سالمندان مقیم در خانه‌های سالمندان آذربایجان شرقی واکسینه می‌شوند

مرکز ماده 16 بانوان تبریز، ظرفیتی بزرگ برای افراد درگیر با اعتیاد است

تسریع در انتقال نمایشگاه‌های خودرو به شهرک خودروی مایان تبریز

امید گناوه مقابل شهرداری همدان باخت

ترک فعل دستگاه‌ها در اجرای قانون هوای پاک/ کمبود منابع بهانه‌ای برای کار نکردن!

وزیر دفاع از اسلحه ایرانیِ مصاف رونمایی کرد

روحانی: سال آینده سال غلبه بر ویروس کرونا است

تکمیل زنجیره تولید راهبرد صنعت فولاد در آذربایجان شرقی است