پیام آذری

آخرين مطالب

«مؤلفه‌های فرهنگ ایرانی در ترجمه‌های حافظ به زبان عربی» بررسی شد فرهنگي

«مؤلفه‌های فرهنگ ایرانی در ترجمه‌های حافظ به زبان عربی» بررسی شد
  بزرگنمايي:

پیام آذری - در این نشست که به‌صورت مجازی برگزار شد، محمدرضا عزیزی، عضو هیئت‌علمی بخش زبان و ادبیات عرب دانشگاه بیرجند به ایراد سخن پرداخت.
به گفته این استاد ادبیات عرب، عرب‌ها در صدسال گذشته و پس از ترجمه آثار ادبی فارسی ازجمله رباعیات خیام به انگلیسی متوجه ترجمه آثار ادبی فارسی به عربی شدند. البته پیش از این هم ترجمه‌هایی صورت گرفته بود ولی در صدسال گذشته این مسئله پررنگ‌تر بوده است.
عزیزی گفت: ترجمه‌هایی که از دیوان حافظ به عربی انجام شده است، از نظر کیفی و کمی بسیار متفاوت است. اما یکی از مسائل مهم در بررسی این ترجمه‌ها حضور مؤلفه‌های فرهنگی در دیوان حافظ است.
وی تأکید کرد: تعریف‌کردن فرهنگ و ارائه‌کردن تعریفی جامع از آن دشوار است؛ اما در مقام تشبیه، فرهنگ را چشمه‌ای دانسته‌اند که از کوه سرازیر می‌شود و آب آن از دهانه‌ی کاریزی بیرون می‌آید.
استادیار زبان و ادبیات عرب دانشگاه بیرجند اظهار داشت: با وجودی که ما در بسیاری از متغیرهای مؤثر بر فرهنگ مانند دین، جغرافیا، ویژگی‌های اجتماعی به عرب‌ها شبیه هستیم، اما هنوز تفاوت‌های مهمی با آن‌ها داریم که خود را در ترجمه‌ی آثار ادبی فارسی به زبان عربی نشان می‌دهد و به چالش ترجمه بدل می‌شود. این مطلب به‌خصوص درباره‌ی ترجمه حافظ خود را به‌خوبی نشان می‌دهد؛ زیرا شعر حافظ فرهنگ ایرانی را نمایندگی می‌کند.
عزیزی در ادامه با بیان نمونه‌هایی، به تشریح این موضوع پرداخت و گفت: برخی واژه‌ها هستند که در اصل عربی‌اند و به فارسی راه یافته‌اند. در زبان و فرهنگ ایرانی دگرگون شده و از معنای اولیه خود فاصله گرفته‌اند، مانند صحرا. صحرا در عربی با توجه به جغرافیایی که اعراب در آن زندگی می‌کنند، به بیابان خشک و برهوت اطلاق می‌شود اما در فارسی به‌معنای کشتزار است و به صحرا رفتن معنای تفریح می‌دهد یا مثلاً شن در عربی نماد بی‌ارزشی است اما در فارسی خاک، بی‌ارزشی را نمایندگی می‌کند.

پیام آذری


وی ادامه داد: از دیگر واژه‌هایی که در انتقال از عربی به فارسی معنای متفاوتی یافته است، واژه صوفی است. این واژه در زبان و فرهنگ عربی محترم و منزه است اما در فارسی و به‌خصوص در شعر حافظ با توجه به مسائل تاریخی و اجتماعی، معنایی متضاد با معنایی که عرب‌ها از آن مراد می‌کنند دارد.
عضو هیئت‌علمی بخش زبان و ادبیات عرب دانشگاه بیرجند گفت: واژه دیگری که می‌توان مثال زد، رند است. این مفهوم در زبان حافظ بسیار پیچیده است. رند ظاهری ملامتی و باطنی سلامت دارد، کام خودش را از زمان می‌گیرد و درنهایت رستگار می‌شود. برخی از مترجمان چون نتوانسته‌اند این واژه را ترجمه کنند، آن را حذف کرده‌اند. برخی دیگر آن را به سکیر به معنای مست یا آزاده یا الغی به معنای گمراه ترجمه کرده‌اند. شاید بتوان واژه‌هایی چون بهلول و صعلوک را در ترجمه‌ی رند به کار برد.
به‌گفته عزیزی، از دیگر مفاهیمی که زیرساخت فرهنگی دارد، نور است. نور، یکی از نمادهای پرتکرار در فرهنگ و ادبیات فارسی است. گویوشف، نور را مفهومی رمزآمیز می‌داند که ریشه آن از آئین‌های باستانی ایران ازجمله اوستا و مهرپرستی شروع می‌شود، اما نور در زبان و ادبیات عربی بیشتر جنبه‌ی کلامی و شرعی دارد.
وی ادامه داد: حتی مضمون‌هایی که زیرساخت آن نور است نیز به گونه‌ای است که نمی‌توان آن را به‌راحتی به عربی ترجمه کرد. مثلاً مضمون شمع و پروانه مضمونی پرتکرار و محبوب در زبان فارسی است. پروانه نماد عاشق است و خود را به شمع وجود معشوق می‌زند، اما همین پروانه در ادبیات عرب به‌دلیل نزدیک‌شدنش به شمع که منجر به مرگ او می‌شود، نماد حماقت است؛ بنابراین ترجمه چنین مضمونی به عربی بسیار دشوار است.
در پایان این استاد دانشگاه مؤلفه‌های فرهنگی دیوان حافظ را بیش از مواردی که در سخنرانی خود برشمرده دانست و آن را یکی از چالش‌های مهم ترجمه‌ی حافظ خواند.

لینک کوتاه:
https://www.azari-online.ir/Fa/News/371476/

نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield
مخاطبان عزیز به اطلاع می رساند: از این پس با های لایت کردن هر واژه ای در متن خبر می توانید از امکان جستجوی آن عبارت یا واژه در ویکی پدیا و نیز آرشیو این پایگاه بهره مند شوید. این امکان برای اولین بار در پایگاه های خبری - تحلیلی گروه رسانه ای آریا برای مخاطبان عزیز ارائه می شود. امیدواریم این تحول نو در جهت دانش افزایی خوانندگان مفید باشد.

ساير مطالب

زلزله 4.1 ریشتری حوالی زرآباد آذربایجان غربی را لرزاند

سرمدی: تمکین از قانون و رأی مردم هیچ گاه از ذهن مردم پاک نمی‌شود

زمین لرزه ای به بزرگی 4.1زرآباد در آذربایجان غربی را لرزاند

لزوم رفع تبعیض از قانون بازنشستگی آتش‌نشانان تهران

مرگ نوجوان گرمازده بوکانی با خوردن آب یخ

اسمارت‌فون ZTE Axon 30 با چه مشخصاتی معرفی خواهد شد؟

قیمت بیت کوین امروز 1 تیر 1400

گلکسی کروم بوک گو سامسونگ معرفی شد

تحریم صرافی بای بیت توسط کمیسیون اوراق بهادار انتاریو

آیفون 13 حافظه ذخیره سازی یک ترابایتی نخواهد داشت

TSMC تولید تراشه برای محصولات اپل را در اولویت قرار داد

گلکسی S21 FE سامسونگ چه زمانی معرفی می شود؟

اسمارت‌فون محبوب ردمی نوت 9 به‌روزرسانی اندروید 11 را دریافت می‌کند

مشکل روشنایی نمایشگر گلکسی A52 در پخش محتوای HDR

ارسال پک استیکرهای رسمی واتس اپ برای کاربران iOS ممکن شد

کشف بزرگ‌ترین مزرعه غیرمجاز استخراج رمزارز کشور

آیفون 12، اپل را پادشاه بازار گوشی های 5G کرد

عکس با کیفیت شیائومی Mi 11 Ultra از ماه به لطف سامسونگ

کماندار آذربایجان‌شرقی نماینده ایران در المپیک شد

هشت پرواز موفق در مریخ

تعاونی‌های بدعهد در اردبیل کنار گذاشته می‌شوند

برنامه‌ریزی برای صادرات گسترده تولیدات سبلان پارچه

پروازهای فرودگاه‌های اردبیل و پارس‌آباد افزایش می‌یابد

موکب «امام رضایی‌ها» شب میلاد امام رئوف در شهرستان محمودآباد برپا شد

بازدید فرمانده سپاه مهاباد از پروژه‌های مقاوم‌سازی مسکن

آسفالت بیش از 500 هزار متر مربع از معابر روستایی مهاباد با قیر رایگان

زمین لرزه 4.1 ریشتری زرآباد در آذربایجان غربی را لرزاند

کتاب «تشرف فیروزه‌ها» در تبریز رونمایی شد

پیام تسلیت رهبر معظم انقلاب در پی درگذشت فرزند علیرضا محجوب

تسلیت رهبر‌ انقلاب در‌پی درگذشت فرزند «علیرضا محجوب»

تسلیت آیت الله خامنه ای به محجوب

کماندار آذربایجان شرقی نماینده ایران در المپیک

آغاز ساخت درمانگاه خیرساز در تبریز

رهبر معظم انقلاب درگذشت فرزند محجوب را تسلیت گفتند

بیانیه سنتکام درباره خروج نظامیان آمریکایی از افغانستان

سنتکام: 50 درصد روند خروج آمریکا از افغانستان تکمیل شد

50 درصد روند خروج آمریکا از افغانستان تکمیل شد

اینتر، هافبک ترک میلان را جذب کرد/عکس

توزیع 8 هزار بسته معیشتی در تبریز

تأکید مدیرکل ورزش و جوانان آذربایجان‌شرقی بر حمایت از ورزشکاران المپیکی

مسئولان پس از اتمام کارشان هم باید مسئول ترک فعلشان باشند؛ رفع تصرف 30 هزار هکتار از اراضی ملی در سال گذشته

سامانه شفافیت، ریل‌گذاری مدیریت شیشه‌ای است

عثمان دمبله پس از مصدومیت زانو: قوی تر از قبل برمی گردم

رییسی مشهد را ترک کرد

پلیس: گلوریا حاوی مواد مخدر شیشه است/ هشدار به مصرف سیگارهای الکترونیک با روغن حشیش

ادامه داشتن رعایت شیوه نامه های بهداشتی با واکسینه شدن تمامی دانشجویان/ کلمه بازگشایی دانشگاه ها بار معنایی درستی ندارد

اشتغال کارخانه سبلان پارچه به 1400 نفر رسیده است

زاکانی: مردم در 28 خرداد برسینه تحریم‌کنندگان دست رد زدند

کارخانه سبلان پارچه اردبیل ظرفیت اشتغال 5 هزار نفر را دارد

سبلان پارچه جانی دوباره گرفت