پیام آذری - معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان رئیس جمهور گفت: آذربایجان غربی با تمرکز بر زنجیره ارزش سیب و شناسایی ۳۸ نیاز فناورانه، انتخاب ۱۰ طرح و پیشبینی تأمین مالی اولیه ۲۵۰ میلیارد تومانی، در مسیر تبدیل ظرفیتهای فناورانه به ارزش اقتصادی قرار گرفته است.
به گزارش خبرگزاری صداوسیمای آذربایجان غربی، حسین افشین، معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان رئیسجمهور، در سفر به آذربایجان غربی بر رویکرد جدید حکمرانی علم و فناوری مبتنی بر مأموریتگرایی و حل مسائل واقعی اقتصاد تأکید کرد: رویکردی که در استان با تمرکز بر زنجیره ارزش سیب آغاز شده و با شناسایی ۳۸ نیاز فناورانه، انتخاب ۱۰ طرح و پیشبینی تأمین مالی اولیه ۲۵۰ میلیارد تومانی، در مسیر تبدیل ظرفیتهای فناورانه به ارزش اقتصادی قرار گرفته است.
حسین افشین، معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان رئیسجمهور، در ادامه برنامه سفرهای استانی خود و با هدف تبیین رویکرد جدید معاونت علمی در حکمرانی علم، فناوری و اقتصاد دانشبنیان، وارد آذربایجان غربی شد.
افشین در جریان این سفر، با حضور در پارک علم و فناوری آذربایجان غربی، در جریان آخرین وضعیت زیستبوم فناوری و نوآوری استان و برنامههای مرتبط با توسعه اقتصاد دانشبنیان قرار گرفت.
در این نشست، پریسا اسماعیلی، کارگزار توسعهدهنده اقتصاد دانشبنیان استان، گزارشی از روند اجرای طرح توسعه زنجیره ارزش سیب و برنامههای این مجموعه برای هدایت ظرفیتهای فناورانه استان به سمت مسائل واقعی بخشهای اقتصادی ارائه کرد.
حرکت از حمایت پراکنده به حل مسئله در زنجیرههای ارزش
اسماعیلی با تشریح رویکرد جدید در فعالیت کارگزاران توسعه اقتصاد دانشبنیان گفت: مأموریت این مجموعه بر تمرکز بر زنجیرههای ارزش استانی تعریف شده و در گام نخست، زنجیره ارزش سیب بهعنوان یکی از ظرفیتهای مهم اقتصادی آذربایجان غربی انتخاب شده است.
به گفته او، هدف این رویکرد آن است که یک زنجیره اقتصادی از ابتدا تا انتها، از مرحله تولید و فرآوری تا بازاریابی و رسیدن محصول به مصرفکننده نهایی، از منظر فناوری بررسی شود و نقاطی که فناوری میتواند به افزایش بهرهوری، ایجاد ارزش افزوده و اشتغال پایدار کمک کند، شناسایی و برای آنها راهکار اجرایی ارائه شود.
در همین چارچوب، طی ماههای گذشته جلسات متعددی با دستگاههای اجرایی، مراکز علمی، بخش خصوصی و فعالان زنجیره سیب برگزار و بیش از ۵۰ بازدید از حلقههای مختلف این زنجیره انجام شده است. همچنین پژوهشها، پایاننامهها و مطالعات انجامشده در استان، اسناد بالادستی و سند نقشه راه سیب تدوینشده از سوی مرکز تحقیقات جهاد کشاورزی بررسی شد.
همزمان، فناوریهای موجود در استان و کشور شناسایی و بررسی فناوریهای روز دنیا در حوزه زنجیره سیب نیز در دستور کار قرار گرفت تا فاصله میان وضعیت موجود و ظرفیتهای فناورانه قابل استفاده مشخص شود.
شناسایی ۳۸ نیاز فناورانه و انتخاب ۱۰ طرح
اسماعیلی از تدوین سه سند تخصصی در بهار امسال خبر داد و گفت: سند فناورانه زنجیره ارزش سیب استان، سند نیازهای فناورانه احصاشده و دفترچه محصولات فناورانه مرتبط با این حوزه تهیه و به معاونت علمی ارائه شده است.
بر اساس بررسیهای انجامشده، ابتدا ۳۸ نیاز فناورانه در زنجیره سیب شناسایی شد؛ نیازهایی که بخشی از آنها در جهان مورد استفاده قرار میگیرند، اما در استان یا وجود ندارند یا هنوز به شکل گسترده مورد استفاده قرار نگرفتهاند.
پس از ارزیابی توانمندیهای فناوران استان، این فهرست به ۲۷ نیاز اولویتدار کاهش یافت و در مرحله بعد، با توجه به ظرفیت سرمایهگذاری و امکان اجرای طرحها، ۱۰ طرح فناورانه برای پیگیری و سرمایهگذاری انتخاب شد.
به گفته کارگزار توسعهدهنده اقتصاد دانشبنیان استان، در حال حاضر هفت طرح از سوی معاونت علمی انتخاب شده و فرآیند انتخاب سه طرح دیگر نیز در حال انجام است.
مدل تأمین مالی متناسب با هر طرح
یکی از محورهای این برنامه، طراحی مدل تأمین مالی متناسب با ماهیت هر طرح است. بر این اساس، قرار نیست همه طرحها از یک مسیر مالی حمایت شوند؛ بلکه بسته به شرایط هر پروژه، ابزارهایی مانند لیزینگ، اعتبار مالیاتی و تسهیلات مستقیم مورد استفاده قرار خواهد گرفت.
فرآیند شتابدهی و تجاریسازی طرحها نیز از طریق مجموعه شتابدهنده کیان دنبال میشود و کارگزار توسعه اقتصاد دانشبنیان استان، بر روند اجرای طرحها نظارت خواهد داشت.
در حال حاضر ۵ شرکت دانشبنیان و ۵ شرکت فناور در این طرحها مشارکت دارند و برآورد اولیه برای تأمین مالی مورد نیاز طرحها حدود ۲۵۰ میلیارد تومان اعلام شده است.
استفاده از ظرفیت دانشگاه و شرکتهای فناور استان
در اجرای برنامههای توسعه فناورانه زنجیره سیب، ظرفیت دانشگاهی استان نیز مورد استفاده قرار گرفته است. بر اساس گزارش ارائهشده در این نشست، ۱۴ عضو هیئت علمی، ۶ دانشجوی دکتری دانشگاه ارومیه، اعضای بنیاد ملی نخبگان و ۲ فارغالتحصیل دانشگاهی در طرحهای مرتبط مشارکت داشتهاند.
اسماعیلی همچنین از همکاری سازمان صنعت، معدن و تجارت استان، شرکت شهرکهای صنعتی، مرکز تحقیقات جهاد کشاورزی، دانشگاه ارومیه و فناوران بخش خصوصی در پیشبرد این برنامه قدردانی کرد.
از زنجیره سیب تا زنجیره معدن
زنجیره سیب نخستین تجربه این مجموعه برای اجرای رویکرد زنجیرهمحور در استان است و برنامهریزی برای ورود به زنجیرههای دیگر نیز در دستور کار قرار دارد.
بر اساس برنامه اعلامشده در این نشست، زنجیره ارزش معدن بهعنوان دومین زنجیره ارزش استانی میتواند در ادامه سال وارد مرحله اجرا شود. همچنین پیشنهاد ایجاد مرکز نوآوری زنجیرههای ارزش استانی با هدف تمرکز بر حل مسائل فناورانه زنجیرههای اقتصادی استان مطرح شد.
اسماعیلی در بخش دیگری از سخنان خود، بر ضرورت همراهی دستگاههای اجرایی و استفاده از ظرفیتهای مالی استان برای اجرای طرحها تأکید کرد و گفت برخی پروژهها برای عبور از مرحله طراحی و ورود به اجرا، علاوه بر منابع مالی، به حمایت حاکمیتی، تسهیل صدور مجوزها و هماهنگی میان دستگاههای مسئول نیاز دارند.
هوشمندسازی سردخانهها، توسعه فناوری در بخش کود و نهادهها و حمایت از استقرار تیمهای فعال در زنجیره ارزش از جمله نیازهایی بود که در این نشست مطرح شد.
پیوند زنجیرههای ارزش با خوشههای صنعتی
در این نشست همچنین پیشنهاد اجرای یک طرح مشترک میان معاونت علمی و شرکت شهرکهای صنعتی مطرح شد؛ طرحی که بر اساس آن، یکی از خوشههای صنعتی استان علاوه بر شناسایی ظرفیتهای تولیدی، از منظر نیازهای فناورانه نیز بررسی و بهصورت پایلوت توسعه یابد.
این رویکرد میتواند مسیر ارتباط میان سیاستهای توسعه صنعتی و سیاستهای فناوری را نزدیکتر کند؛ بهگونهای که نیاز فناورانه از دل مسئله واقعی بنگاهها و زنجیرههای اقتصادی استخراج شود و ظرفیت شرکتهای دانشبنیان و فناور برای پاسخ به همان نیاز به کار گرفته شود.
رویکرد جدید معاونت علمی در این مدل، حرکت از حمایتهای پراکنده از بازیگران زیستبوم به سمت مأموریتگرایی، حل مسئله و توسعه زنجیرههای ارزش است؛ مدلی که در آن فناوری نه بهعنوان یک هدف مستقل، بلکه بهعنوان ابزاری برای ارتقای بهرهوری، ایجاد ارزش افزوده و تقویت اقتصاد مناطق به کار گرفته میشود.