پیام آذری - مدیرکل آموزشوپرورش آذربایجانغربی گفت: مدرسهی ترازِ انقلاب، مکانی است که در آن «دانش» با «بصیرت» آمیخته شده و نسلِ آینده، نه تنها وارثِ خونِ شهدا، که حافظِ مرزهایِ فکری و فرهنگیِ این سرزمین در برابرِ دشمنان است.
به گزارش خبرگزاری صداوسیمای آذربایجان غربی، مدیرکل آموزشوپرورش آذربایجانغربی با تأکید بر اینکه مرزهایِ امروزِ ما از خاکریزهایِ جغرافیا فراتر رفته و به ساحتِ ذهن و اندیشه رسیده است، گفت: مدرسهی ترازِ انقلاب، مکانی است که در آن «دانش» با «بصیرت» آمیخته شده و نسلِ آینده، نه تنها وارثِ خونِ شهدا، که حافظِ مرزهایِ فکری و فرهنگیِ این سرزمین در برابرِ وعدههای پوشالیِ دشمنان است.
مدیرکل آموزشوپرورش آذربایجانغربی با تبیین پیوند میان هویت ملی، تربیت، خودسازی و توانمندسازی نسل آینده، تأکید کرد: مدرسه باید دانشآموز را از مرحله دانستن به عرصه توانستن برساند؛ بهگونهای که در کنار دانش، از قدرت تشخیص و تحلیل، روحیه ایثار و مقاومت، هویت فرهنگی، مسئولیتپذیری و مهارت مواجهه با مسائل واقعی زندگی برخوردار شود و هر استعداد، متناسب با ویژگیها و اقتضائات خویش، فرصت شکوفایی پیدا کند.
علیاکبر صمیمی در آیین «جشن جوانهها»، ضمن گرامیداشت یاد و نام شهدای معزز دفاع مقدس، شهدای جنگ رمضان، امام شهید، معلم بزرگ ایرانزمین و دانشآموزان شهید، بهویژه دانشآموزان شهید مدرسه شجره طیبه میناب، تقارن هفته دفاع مقدس با آغاز سال تحصیلی را واجد یک پیام عمیق تربیتی دانست و اظهار کرد: نسل امروز باید بداند آنچه از استقلال، عزت و تمامیت ایران اسلامی در اختیار دارد، برآمده از ایستادگی و فداکاری انسانهایی است که در مقاطع سرنوشتساز، از سرزمین و هویت خود پاسداری کردند.
ذهن و اندیشه انسان؛ عرصهای مهم برای اثرگذاری
وی افزود: مردم ایران در آزمونهای بزرگ تاریخی، شجاعت، دلاوری و روحیه شهادتطلبی خود را به اثبات رساندهاند و نشان دادهاند که در برابر تعرض به خاک و هویت این سرزمین، ایستادگی خواهند کرد. انتقال این میراث به نسل جدید، صرفاً بازگویی یک خاطره تاریخی نیست؛ بلکه فرآیندی تربیتی برای شکلگیری نسلی است که مفهوم میهن، عزت، ایثار، مقاومت و مسئولیت اجتماعی را درک کرده و آن را در رفتار و انتخابهای خود بازتاب دهد.
مدیرکل آموزشوپرورش آذربایجانغربی با اشاره به تحولات پیچیده عرصه رسانه و تأثیرگذاری بر افکار عمومی تصریح کرد: در روزگار کنونی، میدان مواجهه تنها عرصه جغرافیایی نیست؛ ذهن و اندیشه انسان نیز به عرصهای مهم برای اثرگذاری تبدیل شده است. وعدههای ظاهراً جذاب و روایتهای فریبنده میتوانند ذهن نوجوان را هدف قرار دهند؛ ازاینرو، یکی از وظایف مهم نظام تعلیم و تربیت، پرورش انسانی است که شنیدهها و دیدههای خود را تحلیل کند، درباره آنها پرسش داشته باشد و بدون شناخت اهداف و پیامدها، پذیرای هر ادعایی نشود.
صمیمی ادامه داد: جریانهایی که با وعده پیشرفت و تغییر وارد میشوند، باید بر اساس نتیجه عملکردشان مورد ارزیابی قرار گیرند؛ زیرا تجربه ملتها نشان داده است که آسیب به یک جامعه فقط با تعرض به مرزهای آن صورت نمیگیرد، بلکه فرهنگ، تمدن، زیرساختها و سرمایههای هویتی نیز میتوانند در معرض تهدید قرار گیرند. بنابراین، دانشآموز باید به درجهای از بصیرت و قدرت تشخیص برسد که میان واقعیت و تبلیغات، توسعه واقعی و وعدههای پوشالی و استقلال و وابستگی تمایز قائل شود.
وی صیانت از فرهنگ و اصالت را امتداد طبیعی این قدرت تشخیص دانست و خاطرنشان کرد: هویت یک جامعه بر مجموعهای از ارزشها و سرمایههای معنوی استوار است و آزادی، دین، شرف، مردانگی، عزت و کرامت انسانی از مؤلفههای مهم این منظومه به شمار میروند. مراقبت از این عناصر، زمانی ماندگار خواهد بود که در فرآیند تربیت، به شناخت و باور درونی تبدیل شوند و نوجوان بتواند با تکیه بر بنیانهای هویتی خود، آگاهانه انتخاب کند.
تشریح اضلاع رشد متوازن شخصیت دانشآموز
مدیرکل آموزشوپرورش آذربایجانغربی با پیوند دادن این مأموریت به فرآیند تربیت فردی اظهار کرد: ساختن جامعهای برخوردار از هویت و عزت، از ساختن انسان آغاز میشود و ساختن انسان نیز از خودسازی. تهذیب، پالایش درونی، احترام به خویشتن و دیگران، تحصیل و ورزش، اجزای پراکنده یک برنامه تربیتی نیستند؛ بلکه اضلاع رشد متوازن شخصیت دانشآموز را تشکیل میدهند.
صمیمی افزود: دانشآموز باید همزمان با رشد علمی، فرصت شناخت خویش، تقویت اراده، مراقبت از رفتار، احترام به دیگران، توسعه تواناییهای جسمی و پرورش مهارتهای اجتماعی را نیز پیدا کند. محصول تعلیم و تربیت، صرفاً انسانی برخوردار از محفوظات علمی نیست؛ بلکه انسانی است که میتواند آموختههای خود را در زندگی به کار گیرد، برای انتخابهایش مسئولیت بپذیرد و در قبال جامعه خویش نقشآفرین باشد.
وی در ادامه با تبیین مفهوم «جوانه» گفت: جوانه نماد ظرفیت است؛ ظرفیتی که اگر در محیط مناسب قرار گیرد، ریشه میدواند، استحکام پیدا میکند و به شکوفایی میرسد. دانشآموز نیز پیش از آنکه مجموعهای از نمرهها و نتایج سنجشهای آموزشی باشد، انسانی برخوردار از استعدادها و ظرفیتهایی است که همه آنها در یک زمان و به یک شکل آشکار نمیشوند. بنابراین، وظیفه تعلیم و تربیت صرفاً اندازهگیری آن چیزی نیست که دانشآموز امروز میداند؛ مأموریت اصلی، فراهمسازی شرایطی است که او بتواند آنچه را هنوز نمیداند بیاموزد و به آنچه هنوز نشده است، تبدیل شود.
مدیرکل آموزشوپرورش آذربایجانغربی عدالت تربیتی را لازمه تحقق این نگاه دانست و اظهار کرد: عدالت تربیتی زمانی معنا پیدا میکند که تفاوتهای واقعی دانشآموزان دیده شود و برای هر فرد، متناسب با استعداد، نیاز، شرایط و ظرفیتهایش امکان رشد فراهم آید. عدالت به معنای قرار دادن همه دانشآموزان در یک مسیر یکسان نیست؛ بلکه به معنای طراحی فرصتهای متناسبی است که بتواند امکان یادگیری، تجربه، پیشرفت و شکوفایی را برای طیف متنوع استعدادها فراهم کند.
وی دوره اول متوسطه را یکی از حساسترین مراحل شکلگیری هویت نوجوان عنوان کرد و گفت: نوجوان در این دوره در حال بازتعریف رابطه خود با خانواده، همسالان، مدرسه و جامعه است و همزمان، درباره تواناییها، ارزشها، آینده و جایگاه خود پرسشهای تازهای پیدا میکند. ازاینرو، کیفیت تجربهای که در این مرحله از محیط آموزشی دریافت میکند، میتواند در شکلگیری نگرش، اعتمادبهنفس، انتخابها و مسیر آینده او اثرگذار باشد.
مدرسه باید به یک زیستبوم تربیتی فعال تبدیل شود
صمیمی بر همین اساس، مدرسه را فراتر از یک فضای انتقال محتوای درسی دانست و تصریح کرد: مدرسه باید به یک زیستبوم تربیتی فعال تبدیل شود؛ محیطی که در آن روابط انسانی، فضای آموزشی، شیوه مدیریت، روش تدریس، نوع تعامل معلم و دانشآموز و حتی نحوه مواجهه با خطا و موفقیت، حامل پیام تربیتی باشد. نوجوان باید در این محیط، احترام، گفتوگو، همکاری، مسئولیتپذیری، تصمیمگیری، اصلاح خطا و حل مسئله را نه فقط در قالب مفهوم، بلکه در متن تجربه روزمره خود بیاموزد.
مدیرکل آموزشوپرورش آذربایجانغربی در ادامه، شایستگیمحوری را لازمه آمادهسازی دانشآموز برای آینده دانست و گفت: اگر بخواهیم دانشآموز را برای جهانی آماده کنیم که مسائل آن پیچیدهتر و نیازهای آن متنوعتر خواهد بود، باید از «دانشمحوری صرف» عبور کرده و به «شایستگیمحوری» برسیم؛ یعنی دانشآموز نه فقط بداند، بلکه بتواند دانستههای خود را در موقعیت واقعی به کار گیرد، مسئله را تشخیص دهد، راهحل طراحی کند، پیامد انتخابهای خود را بسنجد و نسبت به تصمیم خود احساس مسئولیت داشته باشد.
وی افزود: دانش هنگامی به سرمایهای ماندگار تبدیل میشود که قابلیت تبدیل شدن به عمل را پیدا کند. دانشآموز شایسته، صرفاً پاسخ صحیح را نمیداند؛ بلکه میتواند مسئله را بفهمد، برای آن راهحل بیابد، از تجربه خود یاد بگیرد، انتخاب آگاهانه داشته باشد و مسئولیت پیامدهای تصمیم خویش را بپذیرد. این گذار از «دانستن» به «توانستن»، همان نقطهای است که آموزش را به توانمندسازی واقعی انسان پیوند میدهد.
صمیمی در پایان خاطرنشان کرد: در جهانِ پرشتابِ امروز که روایتها، حقیقت را به بند کشیدهاند، «قدرتِ تشخیص» مهمترین سلاحِ نسلِ نوخاسته است. مدرسه به عنوان کانونِ اصلیِ تغییراتِ اجتماعی، مکلف است ظرفیتهای بالقوه دانشآموزان را به مهارتهای اثرگذار تبدیل کند. مدیرکل آموزشوپرورش استان، با نگاهی به الزاماتِ زیستِ مؤمنانه و خردمندانه، بر این باور است که تربیتِ نسلِ آینده نیازمندِ همافزاییِ «شناختِ عمیقِ فرهنگی» و «توانمندیِ مواجهه با مسائلِ واقعیِ زندگی» است؛ جایی که دانشآموز با تحلیلِ دقیقِ عملکردها، سره را از ناسره بازشناخته و با تکیه بر خودباوری، مسیرِ توسعه واقعیِ کشور را هموار میکند.