پیام آذری - فرهیختگان /متن پیش رو در فرهیختگان منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست
محسن پاک‌نژاد، وزیر نفت استعفا کرد. این خبر را شامگاه دیروز محمدمهدی طباطبایی، معاون ارتباطات و اطلاع‌رسانی دفتر رئیس‌جمهور اعلام کرد. طباطبایی گفت «مهندس پاک‌نژاد به دلایل شخصی، پیش‌تر استعفا کرده بودند که مورد قبول رئیس‌جمهور قرار نگرفته بود، در نهایت امروز رئیس جمهور این موضوع را پذیرفتند و طی حکمی از سوی دکتر پزشکیان رئیس‌جمهور، حمید بورد به‌عنوان سرپرست وزارت نفت منصوب شد.» اگرچه معاون اطلاع‌رسانی دفتر رئیس‌جمهور توضیحاتی بیشتری درباره چرایی استعفای پاک‌نژاد نداده است، اما برخی اخبار غیررسمی حکایت از آن داشت که در یکی از جلسات هیئت دولت، رئیس‌جمهور پس از انتقاد از تصمیمات محسن پاک‌نژاد، به موضوع استعفای او پیش از جنگ اشاره کرده و به نظر رهبر شهید انقلاب در خصوص وزارت نفت پرداخته است. احتمالاً اشاره این خبر به نظر رهبر شهید انقلاب، بی‌ارتباط با اخلال شدیدی که در پروسه بازگرداندن پول نفت ایران رقم خورد، نباشد. در دوران وزارت پاک‌نژاد کارگروه مقابله با تحریم نفتی که توانسته بود پس از کمپین فشار حداکثری ترامپ در سال 97، نفت ایران را به فروش برساند، کنار گذاشته شد. در این دوره، در شرکت ملی نفت و معاونت امور بین‌الملل این شرکت، شرکت نیکو و... افرادی مسئولیت گرفتند که با تصمیمات شائبه‌‌برانگیزشان، ضربات سنگینی را به اقتصاد کشور زدند.
«فرهیختگان» نهم مهرماه در گزارشی با عنوان «ابربدهکار نفتی پشت صحنه افشاگری‌ها» نوشت که از مهرماه سال 1404 تا اسفندماه، با یک قرارداد فروش بلندمدت برای فروش محصولات از مخازن پوششی کشور چین حدود 90 میلیون بشکه نفت به ارزش 5 میلیارد و 950 میلیون دلار به «ح. آ» که یک صراف بود، تحویل داده شده است. از این مبلغ، «ح. آ» نزدیک به 2 میلیارد دلار به شرکت ملی نفت بدهکار است و با وجود گذشت 6 ماه از تحویل آخرین محموله، وی هنوز این مبلغ را تسویه نکرده است. این تراستی به بهانه تحریم و افشای اطلاعات، از اطلاع‌رسانی درباره وضعیت محموله‌هایی که طبق اسناد همچنان تحت مالکیت شرکت ملی نفت قرار دارند، خودداری کرده است.
این البته نمونه کوچکی از آن چیزی است که پاک‌نژاد در وزارت نفت رقم زد و بحران کم‌سابقه‌ای را در تأمین کالاهای اساسی و به‌ویژه نهاده‌های دامی ایجاد کرد. تحویل نفت به «ح.آ» و افراد دیگر و عدم بازگشت ارز حاصل از آن، در وقایع دی‌ماه سال گذشته بسیار مؤثر بود تا جایی که بسیاری از تحلیلگران و کارشناسان اقتصادی معتقدند آنچه در دی‌ماه سال گذشته رخ داد، «کودتای تراستی‌ها» علیه جمهوری اسلامی ایران بود. پس از این بود که شنیده شد در جلسه سران قوا، رؤسای قوا باتوجه‌به خواسته یک مقام رده‌بالای نظام به جمع‌بندی برای تغییر وزیر نفت می‌رسند. این اتفاق بالاخره پس از ماه‌ها رقم خورد و پاک‌نژاد از وزارت نفت رفت. اینکه چرا او آن‌هم در شرایط فعلی از این وزارتخانه رفت، بی‌جهت به موضوع تراستی‌هایی نیست که در ماه‌های اخیر قوه قضائیه رسیدگی به پرونده آنها را در اولویت قرار داده است. اما اینکه آیا سرپرست فعلی که اتفاقاً این بحران توسط کسانی که از او مسئولیت گرفتند رقم خورده، می‌تواند گزینه مناسبی برای این وزارتخانه حتی به‌عنوان سرپرست باشد یا خیر؟ گذر زمان، پاسخ به این سؤال را روشن خواهد کرد.