پیام آذری - تبریز- در چهلمین نشست «کتاب ماه تبریز» با بررسی ویژگیهای زبانی و ادبی آثار شهریار، بر نقش این شاعر در پیوند دادن زبان مردم با ظرفیتهای شعر کلاسیک و نوآوریهای ادبی تأکید شد.
به گزارش خبرنگار مهر، چهلمین نشست نقد ادبی «کتاب ماه تبریز» با محوریت بررسی دیوان اشعار استاد شهریار با حضور جمعی از استادان، پژوهشگران، منتقدان ادبی و علاقهمندان به شعر و ادب فارسی ظهر سهشنبه در تالار نخجوانی کتابخانه مرکزی تبریز برگزار شد.
در این نشست، ابوالفضل علیمحمدی، پژوهشگر و شهریارشناس؛ فرمان فرضی، دانشیار ادبیات فارسی دانشگاه آزاد اسلامی تبریز؛ محمد پاشایی، مدرس گروه ادبیات فارسی دانشگاه شهید مدنی آذربایجان و عبدالله باقری حمیدی، مترجم و منتقد ادبی، به بررسی ابعاد مختلف شعر و اندیشه شهریار پرداختند.
ابوالفضل علیمحمدی، پژوهشگر و شهریارشناس، در این نشست به بررسی روند انتشار دیوانهای شهریار پرداخت و اظهار کرد: نخستین دیوان چاپشده از آثار شهریار مربوط به سال ۱۳۱۴ و از انتشارات خیام است.
وی با اشاره به برخی مطالب درباره انتشار دیوانی از شهریار در سال ۱۳۰۷ با مقدمه ملکالشعرا بهار، گفت: تاکنون چنین دیوانی در هیچیک از کتابخانهها یافت نشده و از این رو درباره وجود آن نمیتوان با اطمینان سخن گفت.
علیمحمدی همچنین به انتشار دیوان دو جلدی شهریار در سال ۱۳۳۴ با مقدمه لطفالله زاهدی اشاره کرد و افزود: این مجموعه از نظر شمار اشعار، جامعترین دیوان منتشرشده از شهریار تا آن زمان بوده است.
این شهریارشناس در ادامه از چاپ دیوان شهریار توسط انتشارات «نگاه» و «زرین» یاد کرد و مجموعه شعری «شیداییها» را که به کوشش وی گردآوری شده است، معرفی کرد.
شهریار از ظرفیتهای شعر کلاسیک بهره گرفت
فرمان فرضی، دانشیار ادبیات فارسی دانشگاه آزاد اسلامی تبریز، نیز در این نشست به بررسی ارتباط اشعار شهریار با آثار شاعران کلاسیک فارسی پرداخت.
وی با اشاره به تسلط شهریار بر ظرایف و ظرفیتهای شعر کلاسیک، اظهار کرد: شهریار با شناخت عمیق از میراث ادبی شاعران پیشین، از مضامین، شیوههای بیانی و ظرفیتهای شعری آنان در غزلها و مثنویهای خود بهره گرفته است.
فرضی با تأکید بر اهمیت مثنویهای شهریار در ادبیات فارسی، خاطرنشان کرد: شهریار میتواند به واسطه مثنویهای خود نیز نامی ماندگار در تاریخ ادبیات ایران داشته باشد.
زبان مردم در شعر شهریار جایگاه ویژهای دارد
محمد پاشایی، مدرس گروه ادبیات فارسی دانشگاه شهید مدنی آذربایجان نیز در ادامه این نشست به بررسی ویژگیهای زبانی شعر شهریار پرداخت.
وی بیان لطیف، سادگی و روانی کلام، جذابیت زبانی و استفاده از ضربالمثلها و اصطلاحات عامیانه را از مهمترین ویژگیهای شعر شهریار دانست و گفت: شهریار در کنار بهرهگیری از زبان ادیبانه و لطیف، گاه بدون پروا از زبان و اصطلاحات عامیانه استفاده کرده و تصاویر زیبای شاعرانه را با جملات محاورهای درآمیخته است.
پاشایی افزود: این تلفیق از ویژگیهای برجسته شعر شهریار به شمار میرود و یکی از عوامل ارتباط گسترده آثار او با مخاطبان است.
وی همچنین با اشاره به نگاه شهریار به تحول و تجدید حیات در شعر، اظهار کرد: نشانههای این رویکرد نوگرایانه در بخش قابل توجهی از اشعار شهریار دیده میشود و این شاعر در استفاده از مضامین نو و ارائه شیوههای تازه، نوآوریهای قابل توجهی داشته است.
جایگاه شهریار در ادبیات فارسی و ترکی بررسی شد
عبدالله باقری حمیدی، مترجم و منتقد ادبی، نیز در بخش پایانی نشست به بررسی جایگاه شهریار در ادبیات فارسی و ترکی پرداخت.
وی شهرت گسترده شهریار را یکی از عوامل مؤثر در فراگیر شدن سریعتر اشعار او دانست و شعر شهریار را در گفتوگو با غزلیات حافظ و برخاسته از سنت شعر کلاسیک فارسی معرفی کرد؛ شعری که در حوزه ادبیات ترکی نیز جایگاهی بلند یافته است.
باقری حمیدی که شماری از اشعار شهریار را به زبان انگلیسی ترجمه کرده است، با ارائه آماری از تعداد غزلها، قصیدهها، قطعهها، مثنویها، مسمطها و اشعار نیمایی این شاعر، حجم آثار شهریار را گسترده و قابل توجه توصیف کرد.
وی بیان هنری و توانایی شهریار در آفرینش زبان شعری را از دلایل پذیرش گسترده آثار این شاعر دانست و در ادامه دو شعر «هذیان دل» به زبان فارسی و «حیدربابایه سلام» به زبان ترکی را از منظر نسبیت زبانی مورد بررسی قرار داد.
این مترجم و منتقد ادبی همچنین تأثیر زبان بر شکلگیری و انتقال گفتمان شعری را تشریح کرد و بر اهمیت بررسی آثار شهریار از منظر زبان، ساختار و ارتباط آن با مخاطب تأکید کرد.
چهلمین نشست نقد ادبی «کتاب ماه تبریز» با محوریت دیوان اشعار استاد شهریار در حالی برگزار شد که سخنرانان این نشست، ابعاد مختلفی از میراث شعری این شاعر را از منظر تاریخ انتشار آثار، پیوند با شعر کلاسیک، ویژگیهای زبانی و جایگاه او در ادبیات فارسی و ترکی مورد بررسی و نقد قرار دادند.