پیام آذری - اکو ایران /متن پیش رو در اکو ایران منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست
ترکیبِ تشدید کنترل حوثیها بر کشتیرانی در دریای سرخ و تعطیلی خط لوله شرق به غرب عربستان به این نگرانی دامن زده که مسیرهای اصلی خروج نفت منطقه در حال مسدود شدن هستند.
با باز شدن جبهههای نبرد تازه در منطقه، عربستان سعودی بهطور فزایندهای خود را گرفتار در میانه جنگ میان ایالات متحده و ایران میبیند. اکنون، رهبران پادشاهی سعودی در حال ارزیابی گزینههایی هستند که روزبهروز محدودتر میشوند.
از سوی دیگر، ، بازار جهانی نفت که بیش از شش ماه است تحت تأثیر تنشهای شدید میان ایالات متحده و ایران قرار دارد، با تهدید جدی دیگری برای برنامههای جایگزین و اضطراری خود مواجه شده است. روز جمعه، عربستان سعودی اعلام کرد که خط لوله «شرق-غرب» خود را تعطیل کرده است؛ اقدامی که در پی حملات پهپادی از داخل خاک عراق صورت گرفت و به گفته مقامات سعودی، منجر به «جراحت و بروز برخی خسارات» شده است.
کریدورهایی که یک به یک مسدود میشوند
به نوشته سیانان، خط لوله شرق-غرب که به بندر «ینبع» در دریای سرخ منتهی میشود و خوراک پالایشگاههای ساحلی عربستان را تأمین میکند، در دوران تنشهای اخیر نقشی حیاتی در تغییر مسیر میلیونها بشکه نفت خام عربستان از خلیج فارس ایفا کرده است. بر اساس یادداشتی که روز دوشنبه توسط مؤسسه کپیتال اکونومیکس منتشر شد، تعطیلی این خط لوله میتواند منجر به توقف عرضه تا ۴ درصد از نفت جهان شود.
مقامات مطلع در گفتگو با آسوشیتدپرس اظهار داشتهاند که تعمیر خسارات وارده، از جمله در یکی از تأسیسات اصلی پمپاژ، ممکن است بین سه تا پنج هفته به طول انجامد. یکی از این مقامات گفت که این خط لوله ممکن است در حین انجام تعمیرات به صورت محدود و جزئی کار کند، اما آنها نتوانستند برآورد کنند که چه مقدار نفت امکان عبور از آن را خواهد داشت. بدین ترتیب، این تعطیلی که ممکن است وضعیت دشوار فعلی بازار جهانی نفت را وخیمتر میکند.
هفته گذشته، نیروهای حوثی یمن که مورد حمایت ایران هستند، بندر مخا در دریای سرخ و جزیره پریم (واقع در دهانه تنگه بابالمندب) را تصرف کردند. تنگه بابالمندب آبراهی باریک است که ماههاست به عنوان مسیری جایگزین برای تنگه هرمز عمل کرده و امکان صادرات نفت خام و فرآوردههای نفتی عربستان را فراهم میساخت.
ترکیبِ تشدید کنترل حوثیها بر کشتیرانی در دریای سرخ و تعطیلی خط لوله در روز جمعه، این نگرانی را دامن زده است که مسیرهای اصلی خروج نفت منطقه در حال مسدود شدن هستند. قیمت معاملات آتی نفت خام برنت (شاخص جهانی نفت) و نفت وست تگزاس اینترمدیت یا WTI (شاخص نفت آمریکا) هر دو روز دوشنبه بیش از ۳ درصد افزایش یافت و به ترتیب به ۱۰۸ و ۱۰۳ دلار در هر بشکه رسید.
خط لولهای حیاتی
باب مکنالی، رئیس و همبنیانگذار گروه انرژی راپیدان، به سیانان گفت: «اگر خط لوله شرق-غرب به سرعت تعمیر و دوباره عملیاتی نشود، فاجعهبار خواهد بود. این خط لوله، بیشک مهمترین مسیری است که عربستان سعودی از طریق آن قادر به تغییر مسیر جریان نفت خام خود بود.»
با وجود جهش قیمتها، بازار نفت در طول جنگ تابآوری قابلتوجهی از خود نشان داده است؛ بخشی از نفت موفق شده از تنگه هرمز عبور کند، برخی کشورها تولید خود را افزایش دادهاند و بسیاری نیز از ذخایر استراتژیک خود بهره بردهاند. علاوه بر این، تقاضای جهانی برای نفت کاهش یافته است. با این حال، بخش عمدهای از این تابآوری را میتوان مدیون راهکار جایگزینی دانست که توسط «خط لوله شرق-غرب» فراهم شده است.
به گفته ریچارد برونز، از بنیانگذاران مؤسسه انرژی اسپکتس، این خط لوله در طول جنگ بهطور میانگین روزانه حدود ۶ میلیون بشکه نفت خام پمپاژ کرده است؛ رقمی که اندکی کمتر از ظرفیت کامل ۷ میلیون بشکهای آن است. او میگوید این خط لوله دو کاربرد دارد: پمپاژ نفت خام برای صادرات و تأمین خوراک پالایشگاههای واقع در سواحل غربی عربستان سعودی که آنها نیز به نوبه خود فرآوردههای نفتی مانند گازوئیل صادر میکنند. برونز اظهار داشت که در حال حاضر، معاملهگران نسبت به اختلالات در بازار دوم (بازار فرآوردههای نفتی) «حساسیت بیشتری» نشان میدهند؛ زیرا این بازار کوچکتر است و همچنین به دلیل حملات اوکراین به پالایشگاههای روسیه و کاهش عرضه، تحت فشار قرار دارد.
از بحرانی تدریجی به فاجعهای ناگهانی و شدید
بر اساس دادههای انجمن خودروی آمریکا، هفته گذشته میانگین قیمت گازوئیل در ایالات متحده برای نخستین بار از مرز ۶ دلار در هر گالن گذشت. اندی لیپو، رئیس شرکت لیپو اویل اسوشیتس، روز دوشنبه در یادداشتی نوشت که تعطیلی طولانیمدت خط لوله شرق-غرب میتواند قیمت را به بیش از ۶.۵۰ دلار در هر گالن برساند.
به گفته یوهانس رائوبال، تحلیلگر ارشد نفت خام در شرکت کپلر، ذخایر نفت در ینبع در حال حاضر حدود ۱۵ میلیون بشکه نفت خام را در خود جای داده است. او به سیانان گفت که با در نظر گرفتن میانگین نرخ برداشت، این ذخایر تنها برای حدود چهار روز کافی است و پس از آن مخازن خالی خواهند شد.
جانیو شاه، معاون بخش بازارهای کالا در شرکت ریستاد انرژی، نیز روز دوشنبه در یادداشتی پیشبینی کرد که زمان اتمام این ذخایر بین پنج تا هفت روز خواهد بود. با این حال، برونز از مؤسسه «انرژی اسپکتس» انتظار دارد که عربستان سعودی بتواند همزمان با انجام تعمیرات، جریان بخشی از نفت را در این خط لوله از سر بگیرد. او خاطرنشان کرد که با این وجود، «از دست رفتن طولانیمدت» این خط لوله، «بحرانی تدریجی را به فاجعهای ناگهانی و شدید» تبدیل خواهد کرد.