تحلیلگر الجزیره: تاکتیک ایران به تدریج تهاجمی‌تر خواهد شد

پیام آذری - اکو ایران /متن پیش رو در اکو ایران منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست
الجزیره در گزارشی نوشت، حملات اخیر در تنگه هرمز مسئله جریان نفت از طریق ابن آبراه را برجسته می‌کند. بر اساس این گزارش، جمهوری اسلامی ایران از موفقیت در حمله به کشتی‌ها – از جمله شناورهای نیروی دریایی ایالات متحده – در نزدیکی تنگه هرمز خبر داده و می‌گوید این حملات واشنگتن را وادار کرده تا ناوهای جنگی خود را از سواحل ایران دورتر کند. این ماجرا در حالی مطرح می‌شود که رسانه‌های آمریکایی گزارش داده‌اند هشت تفنگدار دریایی ایالات متحده در تاریخ ۱۴ سپتامبر، پس از هدف قرار گرفتن توسط یک موشک کروز ضدکشتی ایرانی در تنگه هرمز، دچار استنشاق دود و احتمالاً آسیب‌های تروماتیک مغزی شده‌اند.
سنتکام پیش‌تر اعلام کرده بود که شناورهای آمریکایی اوایل ماه جاری با موفقیت از حملات موشک‌های بالستیک ایران گریخته‌اند. مقامات آمریکایی که در گزارش‌های مربوط به مجروحیت تفنگداران دریایی نقل‌قول شده‌اند، اظهار داشتند که شناورِ محل حضور آن‌ها در زمان حمله، متعلق به نیروی دریایی ایالات متحده نبوده است. پنتاگون پیش‌تر بی‌سروصدا نام ۲۹ ملوان و هشت تفنگدار دریایی آمریکایی را به فهرست مجروحان جنگی خود افزوده بود؛ اقدامی که مجموع نیروهای آسیب‌دیده از زمان آغاز جنگ در ۲۸ فوریه را به ۸۶۱ نفر رساند. همچنین دست‌کم ۱۹ مورد مرگ نیز ثبت شده است.
در روزهای اخیر، رسانه‌های ایرانی اعلام کرده‌اند که ناوهای جنگی آمریکا اوایل ماه جاری از مواضع پیشین خود در خط محاصره عقب‌نشینی کرده‌اند. بر اساس گزارش‌های رسانه‌ای، این ناوها که پیش‌تر در نزدیکی بندر چابهار ایران و ورودی دریای عمان مستقر بودند، اکنون به بخش‌های مرکزی دریای عرب منتقل شده‌اند که گفته می‌شود دلیل آن دوری از موشک‌های ایران بوده است.
استراتژی‌ای برای حفظ هژمونی راهبردی
در مقابل، ایالات متحده همچنان به محاصره دریایی بنادر جنوبی ایران ادامه می‌دهد. با این حال، با توجه به اعلام آمادگی تهران برای انجام اقدامات نظامی تدافعی و تهاجمی در صورت لزوم، تحلیلگران معتقدند که تشدید کنترل‌شده تنش‌ها محتمل است؛ هرچند وقوع مجدد یک جنگ تمام‌عیار در آینده نزدیک بعید به نظر می‌رسد.
ایان رالبی، کارشناس حقوق و امنیت دریایی و رئیس سازمان غیرانتفاعی آکسیلیوم ورلدواید ، با اشاره به موفقیت مشابه حوثی‌های یمن طی نزدیک به سه سال گذشته، اظهار داشت که مقامات ایران احتمالاً به هدف قرار دادن کشتی‌ها ادامه خواهند داد، زیرا این راهبرد در راستای اهداف تهران در طول جنگ عمل کرده است.
رالبی به الجزیره گفت که حملات موشکی و پهپادی به ابزاری تبدیل شده‌اند که از طریق آن، یک قدرت نظامی ضعیف‌تر می‌تواند به برتری راهبردی قابل‌توجهی دست یابد و بر بازارهای جهانی تأثیر بگذارد. رالبی گفت: «بنابراین، تقریباً قطعی است که چه پرسنل آمریکایی در کشتی‌ها حضور داشته باشند و چه نباشند، حمله به کشتی‌ها همچنان بخشی از رویکرد رزمی ایران باقی خواهد ماند؛ رویکردی که نه تنها برای بقای کشور، بلکه برای حفظ هژمونی راهبردی آن در منطقه دنبال می‌شود».
نقل‌وانتقال نفت
افزایش لحن تند مقامات ایرانی در حالی صورت می‌گیرد که ظاهرا ارتش ایالات متحده در هفته‌های اخیر موفق شده محموله‌های انرژی بسیار بیشتری را از طریق تنگه هرمز عبور دهد؛ هرچند وضعیت این آبراه هنوز با شرایط عادی و بدون مانعِ پیش از جنگ فاصله زیادی دارد.
کریس رایت، وزیر انرژی آمریکا، روز یکشنبه اعلام کرد که روزانه نزدیک به ۱۳ میلیون بشکه نفت خام از این تنگه عبور می‌کند. اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری، برآورد بالاتری معادل ۱۵ تا ۲۲ میلیون بشکه در روز ارائه داد؛ رقمی که با میانگین حدود ۲۰ میلیون بشکه در روزِ پیش از جنگ قابل مقایسه است. بسنت همچنین روز یکشنبه مدعی شد که ایران قادر به صادرات نفت خود از طریق این مسیر مسدودشده نیست و تنها حدود ۱۵ میلیون بشکه نفت ذخیره‌شده در دریا در اختیار دارد که می‌تواند ظرف دو هفته به چین ارسال شود.
بر اساس داده‌های اولیه‌ای که روز دوشنبه توسط شرکت کپلر منتشر شد، پیش‌بینی می‌شد که میانگین صادرات نفت خام از طریق تنگه هرمز در ماه سپتامبر به ۷.۴ میلیون بشکه در روز برسد. این شرکت فعال در حوزه داده و تحلیل روز جمعه اعلام کرد که در هفته منتهی به ۲۷ سپتامبر، ۱۹ نفتکش از این تنگه عبور کردند؛ از جمله ۱۷ نفتکش بسیار بزرگ که هر یک ظرفیت حمل دو میلیون بشکه نفت را دارند. صادرات منطقه، شامل محموله‌هایی از عربستان سعودی، امارات متحده عربی، عراق، عمان، قطر، کویت و ایران، در ماه سپتامبر به ۱۲.۸ میلیون بشکه در روز افزایش یافت که بالاترین میزان از زمان آغاز جنگ محسوب می‌شود.
به گفته تحلیلگران، دولت‌های عربی حوزه خلیج فارس برای انتقال نفت از منطقه از سیستم‌های حمل‌ونقل رفت‌وبرگشتی (شاتل) استفاده می‌کنند و نیروهای آمریکایی نیز وظیفه حفاظت از آن‌ها را بر عهده دارند. به گفته این تحلیلگران، از آنجا که این عملیات‌ها شامل ترتیبات مورد حمایت دولت‌هاست، آن‌ها می‌توانند از وابستگی به شرکت‌های بیمه بین‌المللی که حق‌بیمه‌های سنگینی دریافت می‌کنند، اجتناب ورزند. این سیستم شامل استفاده از نفتکش‌های غول‌پیکر (VLCC) قدیمی‌تر یا کم‌ارزش‌تر و همچنین شناورهای کوچک‌تر است؛ شناورهایی که گاهی فرستنده‌های (ترانسپوندرهای) خود را خاموش کرده و تا زمان خروج از تنگه، در نزدیکی سواحل عمان حرکت می‌کنند. آن‌ها سپس پیش از بازگشت به آبراه برای بارگیری مجدد، اقدام به انتقال محموله از کشتی به کشتی دیگر می‌کنند.
آستانه تحملی که پایین می‌آید
حمیدرضا عزیزی، تحلیلگر ارشد مسائل ایران در گروه بین‌المللی بحران، معتقد است که اگر مسیر دیپلماتیک فعلی به نتیجه نرسد و محاصره آمریکا ادامه یابد، مقامات ایرانی بیش از پیش آماده‌اند تا برای پیشبرد اهداف خود، به حملات در داخل و اطراف تنگه هرمز متوسل شوند. او به الجزیره گفت: «این لزوماً بدان معنا نیست که تهران از هم‌اکنون تصمیم به آغاز کارزاری مداوم علیه ناوهای جنگی آمریکا گرفته، اما به نظر می‌رسد آستانه تحمل یا ملاحظات برای انجام چنین اقدامی به‌شدت کاهش یافته است.»
این کارشناس افزود که جمهوری اسلامی می‌خواهد مانع از شکل‌گیری این تصور در واشنگتن شود که اهرم فشار ایران بر تنگه هرمز در حال تضعیف است و آمریکا می‌تواند ضمن منزوی نگه داشتن اقتصادی ایران از طریق تحریم‌ها و محاصره، تردد دریایی را به روال عادی بازگرداند. عزیزی گفت: «این امر می‌تواند به معنای افزایش تعداد و شدت حملات به کشتی‌های تجاری، استفاده از پرتابه‌های بیشتر در هر حمله، هدف قرار دادن یگان‌های دریاییِ محافظ، یا حتی تلاش برای وارد کردن تلفات جانی به نیروهای آمریکایی باشد».
اما او هشدار داد که یک حمله موفقیت‌آمیز از سوی ایران که منجر به تلفات سنگین برای آمریکا شود، ممکن است به تشدید تنش تا سطحی منجر گردد که تهران خواهان جلوگیری از آن است. حملات تهاجمی‌تر همچنین می‌تواند عربستان سعودی و دیگران را به سمت آمریکا سوق دهد؛ بنابراین به گفته او، رویکرد ایران «احتمالاً سنجیده و حساب‌شده باقی خواهد ماند، اما به تدریج تهاجمی‌تر خواهد شد».
رالبی هم اظهار داشت که تاکنون هیچ‌گونه اقدام خشونت‌آمیزی نتوانسته هیچ‌یک از طرفین را به نقطه‌ای برساند که مایل به کنار گذاشتن تلاش‌های خود و پیگیری صلحی پایدار باشند؛ هرچند توانایی مداوم ایران در مقابله با آمریکا، برخی از روایت‌های واشنگتن را تضعیف کرده است. او گفت: «اگرچه این وضعیت ممکن است در راستای منافع ایران باشد، اما احتمالاً مسیر دستیابی به یک راهکار مبتنی بر مذاکره را تسریع نمی‌کند».