پیام آذری - اکو ایران/متن پیش رو در اکو ایران منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست تلگراف در گزارشی می‌نویسد: یک تکنسین آزمایشگاه در «مؤسسه تحقیقات ضدطاعون سیبری و خاور دور» در سیبری جان باخته، ۲۰۰ نفر قرنطینه شده‌اند و سرویس‌های امنیتی دولتی می‌گویند: «اینجا چیزی برای دیدن وجود ندارد، مردم، ب
اکو ایران /متن پیش رو در اکو ایران منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست
تلگراف در گزارشی می‌نویسد: یک تکنسین آزمایشگاه در «مؤسسه تحقیقات ضدطاعون سیبری و خاور دور» در سیبری جان باخته، ۲۰۰ نفر قرنطینه شده‌اند و سرویس‌های امنیتی دولتی می‌گویند: «اینجا چیزی برای دیدن وجود ندارد، مردم، بروید پی کارتان.»
انکارهای کشوری که از دوران جنگ سرد تاکنون یک برنامه محرمانه تسلیحات بیولوژیک داشته است، هیچ کمکی به کاهش گمانه‌زنی‌ها درباره آنچه واقعاً در پهنه وسیع توندراهای سیبری رخ داده، نکرده است. مرگ یک نفر بر اثر طاعون یک تراژدی است، اما نباید چیزی باشد که لازم باشد بابت آن نگران باشیم. ما دیگر در قرون وسطی زندگی نمی‌کنیم؛ دورانی که «مرگ سیاه» بخش بزرگی از اروپا را نابود کرد.
طاعون با آنتی‌بیوتیک قابل درمان است و به اندازه بیماری‌هایی مانند کووید به‌سرعت گسترش پیدا نمی‌کند. نرخ تکثیر یا R آن نیز از ۱.۵ فراتر نمی‌رود؛ درحالی‌که این رقم برای سرخک، برای مثال، بین ۱۲ تا ۱۸ است. آنچه بسیار نگران‌کننده‌تر است، برنامه گسترده‌تر تسلیحات بیولوژیک روسیه است. یک لوله آزمایش شکسته حاوی نمونه‌ای از طاعون یک چیز است؛ اما لوله آزمایشی که یک ویروس تسلیحاتی‌شده در آن باشد، کاملاً چیز دیگری است.
آشیش جها، کارشناس امنیت زیستی مستقر در آمریکا که در دوران ریاست‌جمهوری جو بایدن مسئول هدایت واکنش دولت به کووید بود، گفت: «این رسماً یک مؤسسه غیرنظامی است؛ اما روسیه به‌خوبی به داشتن یک برنامه فعال تسلیحات بیولوژیک نظامی شناخته می‌شود و سازمان‌های اطلاعاتی ما به‌صورت علنی اعلام کرده‌اند که این برنامه در سال‌های اخیر به‌طور قابل‌توجهی گسترش یافته است.»
روسیه یکی از امضاکنندگان «کنوانسیون سلاح‌های بیولوژیک» است، اما اینکه ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، تا چه اندازه به مفاد آن پایبند است، روشن نیست. وزارت خارجه آمریکا در گزارشی در سال ۲۰۲۴ اعلام کرد روسیه یک «برنامه تسلیحات بیولوژیک دولتی بسیار توانمند را حفظ کرده است که قادر به تولید و به‌کارگیری عوامل بیماری‌زا برای پشتیبانی از طیف گسترده‌ای از اهداف نظامی است.»
آیا کشوری حاضر می‌شود یک عامل بیماری‌زای تسلیحاتی را به کار بگیرد که قادر به کنترل آن نیست؛ عاملی که ممکن است علیه خود آن کشور بازگردد و تعداد زیادی از مردم خودش را بکشد؟ احتمالاً نه؛ اما همه دولت‌ها عقلانی رفتار نمی‌کنند و قطعاً در بیشتر دولت‌ها نیز عناصر غیرعقلانی وجود دارند.
دولت روسیه سابقه استفاده از عوامل شیمیایی مرگبار علیه دشمنان خود را دارد؛ چیزی که بریتانیا هزینه آن را پرداخته است. در سال ۲۰۰۶، الکساندر لیتویننکو، جاسوس سابق روسیه که به بریتانیا پناهنده شده بود، پس از دیدار با دو روس در هتل ریتز، با ماده رادیواکتیو پولونیوم-۲۱۰ مسموم شد. او سه هفته بعد، پس از تحمل مرگی دردناک، جان باخت. سپس در سال ۲۰۱۸، دو جاسوس روسیه به شهر کلیسایی سالزبری در ویلتشر سفر کردند و تلاش کردند سرگئی اسکریپال، جاسوس سابق روسیه، و دخترش یولیا را با عامل اعصاب نوویچوک ترور کنند.
پیشینه شوروی در توسعه سلاح‌های زیستی
برنامه تسلیحات بیولوژیک روسیه در دوران جنگ سرد تنها زمانی افشا شد که شماری از دانشمندان آن در اواخر دهه ۱۹۸۰ به غرب پناهنده شدند. ولادیمیر پاسچنیک، دانشمندی که در سال ۱۹۸۹ به بریتانیا آمد، از کار روی گونه‌ای آئروسل‌شده از طاعون و قرار دادن آن روی یک موشک کروز در آزمایشگاهی در نزدیکی لنینگراد، یعنی سن‌پترزبورگ امروزی، سخن گفت.
شوروی‌ها از دهه ۱۹۲۰ بزرگ‌ترین برنامه جنگ بیولوژیک جهان را اداره می‌کردند
به گفته «انجمن کنترل تسلیحات» در آمریکا، برنامه «گسترده تهاجمی» میکروبی شوروی شامل گونه‌های تسلیحاتی‌شده تولارمی، تیفوس، تب کیو، آبله، طاعون، سیاه‌زخم، انسفالیت اسبی ونزوئلایی، بروسلوز و ماربورگ بود. اگر هر یک از این عوامل بیماری‌زا به‌طور تصادفی در یک آزمایشگاه رها شود یا به دست افراد نامناسب بیفتد، با دنیایی کاملاً متفاوت و بسیار دردناک روبه‌رو خواهیم شد.
با فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی در اوایل دهه ۱۹۹۰، بوریس یلتسین، رئیس‌جمهور وقت روسیه، وعده داد که این برنامه را برخواهد چید؛ اما به نظر می‌رسد این وعده توخالی بوده است. وزارت خارجه آمریکا در سال ۲۰۲۴ گفت روسیه «به تلاش‌های مستمر خود برای حفظ محرمانگی ادامه می‌دهد، از جمله از طریق تصویب قوانینی که افشای هرگونه اطلاعات درباره برنامه سابق شوروی را جرم‌انگاری می‌کند. مراکز کلیدی نظامی-زیستی مرتبط با برنامه تهاجمی شوروی همچنان دسترسی‌ناپذیر و غیرشفاف باقی مانده‌اند؛ تقریباً ۳۰ سال پس از فرمان یلتسین.»
در سال ۱۹۷۹، یک حادثه در یک مرکز شوروی باعث شیوع سیاه‌زخم در شهر سوردلوفسک روسیه، یعنی یکاترینبورگ امروزی، شد. مقام‌های شوروی در ابتدا گفتند بیماری‌ها نتیجه مصرف گوشت آلوده بوده است. بوریس یلتسین که پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی نخستین رئیس‌جمهور روسیه شد، بعدها به یک روزنامه روسی گفت که یک «برنامه توسعه نظامی» باعث این شیوع شده بود.