دور بعدی جنگ چه سیمایی دارد؟

پیام آذری - اکو ایران /متن پیش رو در اکو ایران منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست
سی‌بی‌سی نوشته نشانه‌های هشداردهنده به رنگ قرمز درآمده‌اند و شواهد موجود حاکی از آن است که پس از شمارش آرا در انتخابات میان‌دوره‌ای ایالات متحده، آمریکا و اسرائیل جنگ خود با ایران را از سر خواهند گرفت. تحلیلگران هشدار می‌دهند که دور بعدی حملات می‌تواند ویرانگرتر از دور نخست باشد. به گفته دنی سیترینوویچ، تحلیلگر مسائل خاورمیانه و ایران که هشدارهای پیشین او درباره خطرات درگیری مستقیم با ایران تا حد زیادی با واقعیت‌های رخ‌داده تأیید شد: «وقوع دوباره جنگ تقریباً اجتناب‌ناپذیر به نظر می‌رسد». به گفته سیترینوویچ، هرگونه حمله آمریکا و اسرائیل بعید است به تغییرات رادیکال منجر شود. به باور او: «مشکل اینجاست که برای بن‌بست کنونی در خلیج فارس هیچ راه‌حل جادویی و قطعی‌ای وجود ندارد؛ و دونالد ترامپ نیز تنها با گزینه‌هایی بد یا بدتر روبروست».
به باور سیترینوویچ، با توجه به سیگنال‌هایی که مقامات ایرانی ارسال می‌کنند، دور سوم جنگ می‌تواند بدترین دور درگیری‌ها تا به امروز باشد. او گفت: «آن‌ها به تأسیسات انرژی در خلیج فارس حمله خواهند کرد. اما فراتر از آن، آسیب‌های سنگینی به زیرساخت‌های غیرنظامی و سیستم‌های ارتباطی وارد می‌کنند و همچنین خطوط اینترنتی را که از زیر تنگه هرمز می‌گذرند، قطع خواهند کرد». به گفته او: «حتی این احتمال وجود دارد که ایران بخشی از نیروی زمینی عظیم خود را وارد میدان نبرد کند و دست به حملات محدودی علیه کشورهای حاشیه خلیج [فارس] بزند که میزبان پایگاه‌های ایالات متحده هستند؛ کشورهایی نظیر کویت و بحرین. ما شاهد یک جنگ منطقه‌ای خواهیم بود که در آن ایران سرمایه‌گذاری سنگینی بر حمله به حضور ایالات متحده در منطقه می‌کند تا حداکثر آسیب اقتصادی را به منافع بین‌المللی آمریکا وارد سازد».
سوزان مالونی، معاون مؤسسه بروکینگز هم معتقدست: «از برخی جهات، این جنگ احتمالاً تهران را متقاعد کرده که بر تعهد خود به ایدئولوژی انقلابی بیش از پیش پافشاری کنند». او نیز همچون سیترونیویچ معتقد است که اگر جنگ از سر گرفته شود، ترامپ نخواهد توانست به‌سادگی آن را مهار کند. مالونی گفت: «همان‌طور که پیش‌تر دیده‌ایم، واکنش‌ها نه تنها از سوی ایران، بلکه از جانب نیروها و شرکای منطقه‌ای آن نیز صورت خواهد گرفت». به گفته او، هدف ایران تنها ضربه زدن به اهداف نظامی آمریکا نخواهد بود، بلکه اهداف اقتصادی (اهداف نرم) — نظیر فرودگاه‌ها — را نیز نشانه خواهد گرفت؛ اقدامی که می‌تواند ثبات کشورهای حوزه خلیج فارس را تا سال‌ها متزلزل کند.
کریم سجادپور، کارشناس مسائل ایران در اندیشکده کارنگی برای صلح بین‌المللی اظهار داشت: «تور نمی‌کنم که ترامپ ایده روشنی در ذهن داشته باشد که دقیقاً به دنبال دستیابی به چه چیزی است. من هیچ امکانی برای تحقق آنچه ترامپ به دنبال آن است - یعنی چیزی شبیه به یک ضربه نهایی و قاطع یا یک حمله نظامی که عملاً ایرانی‌ها را به مصالحه یا تسلیم وادارد - نمی‌بینم».
گردابی از شواهد خطرناک برای جنگ تمام عیار
نیویورک تایمز هم در این رابطه نوشت، درگیری در خاورمیانه وارد مرحله جدیدی شده که در آن گردابی از عوامل، از تقویم سیاسی در ایالات متحده و اسرائیل گرفته تا پتانسیل همه طرف‌ها برای جستجوی بهانه‌هایی برای اقدام، سطوح تنش و خطر را افزایش می‌دهند. دیپلمات‌ها و کارشناسان معتقدند هر گونه درگیری می‌تواند به جنگ تمام عیار تبدیل شوند.
این واقعیت که بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل و ترامپ، با انتخابات حساسی روبرو هستند که می تواند به طور چشمگیری بر موازنه قوا در کشورهایشان تأثیر بگذارد، مجموعه پیچیده محاسباتی را که همه طرف‌ها انجام می‌دهند، تقویت می‌کند. حتی اگر نتانیاهو در روز سه‌شنبه شکست بخورد، می‌تواند تصمیم بگیرد آخرین حمله‌ای را انجام دهد که ممکن است فکر کند جانشینش در اجرای آن تردید دارد. به همین ترتیب، ترامپ که می‌داند جنگ حتی در میان قوی‌ترین حامیانش چقدر نامحبوب است، ممکن است بخواهد نشان دهد که حداقل وقتی صحبت از اختیارات او به‌عنوان فرمانده کل قوا می‌شود، اقتدار او کاهش نمی‌یابد.
و مانند سایر لحظات خطر جهانی - بحران موشکی کوبا و تصمیم برای حمله به عراق، به عنوان نمونه - اطلاعات ناقص یا غلط، یا فقط عدم درک انگیزه های واقعی دشمن، می تواند عواقب مرگباری داشته باشد. عراق یک داستان هشدار دهنده دیگر را مطرح می کند، زمانی که اطلاعات گزینشی می تواند به عنوان بهانه ای واقعی برای اقدام نظامی مورد استفاده قرار گیرد.