پیام آذری - جام جم / «پکن و مسکو؛ همراهی راهبردی با تهران» عنوان سرمقاله در روزنامه جام جم است که می‌توانید آن را در ادامه بخوانید:
سفر علی باقری، معاون دبیر شورای عالی امنیت ملی، به پکن و دیدار او با وانگ‌یی، وزیر امور خارجه چین، در شرایطی انجام شد که تحولات منطقه همچنان تحت تأثیر جنگ تحمیلی علیه ایران، تهدیدهای نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی و تلاش‌های دیپلماتیک برای مهار بحران قرار دارد. در این دیدار، پکن ضمن حمایت از حاکمیت ملی و امنیت جمهوری اسلامی ایران، بر ضرورت حل‌وفصل سیاسی مناقشات و پرهیز از بازگشت به رویارویی نظامی تأکید کرد؛ موضعی که در کنار تحرکات دیپلماتیک چین در منطقه و مواضع اخیر مسکو، از اهمیت رایزنی‌های تهران با شرکای راهبردی خود حکایت دارد.
براساس گزارش وزارت امور خارجه چین، وانگ‌یی در دیدار با علی باقری، با اشاره به تداوم درگیری‌ها و گسترش پیامدهای آن در منطقه، گفت‌وگو و مذاکره را راه‌حل مناقشات دانست و خواستار تمرکز طرف‌های درگیر بر حل‌وفصل سیاسی اختلافات شد. او همچنین اعلام کرد که چین از ایران در حفاظت از حاکمیت ملی و امنیت خود حمایت می‌کند و پکن آمادگی دارد در کنار تهران برای توسعه مستمر روابط دوجانبه همکاری کند.
باقری نیز در این دیدار، دیدگاه‌ها و مواضع جمهوری اسلامی ایران درباره تحولات منطقه را تشریح کرد و با تأکید بر اینکه ایران با قاطعیت از امنیت، حاکمیت و تمامیت ارضی خود دفاع خواهد کرد، آمادگی کشورمان برای تعامل و مذاکره با طرف‌های مختلف به‌منظور کمک به تحقق صلح و ثبات منطقه‌ای را مورد تأکید قرار داد. او همچنین خواستار ایفای نقش مؤثرتر چین در کمک به صلح و امنیت بین‌المللی و منطقه‌ای شد.
اهمیت این دیدار تنها به رایزنی‌های دوجانبه محدود نمی‌شود. هم‌زمان با سفر باقری به پکن، وزارت امور خارجه چین از برنامه سفر ژای جون، نماینده ویژه دولت این کشور در امور خاورمیانه، به ایران، عمان و عربستان سعودی در نیمه نخست و میانی ماه نوامبر خبر داد. به گفته مائو نینگ، سخنگوی وزارت امور خارجه چین، این سفرها با هدف پیشبرد گفت‌وگوهای صلح، کاهش تنش‌ها و ایفای نقشی سازنده در حفظ صلح و ثبات منطقه‌ای انجام خواهد شد. این تحرکات نشان می‌دهد که پکن در پی استفاده از ظرفیت دیپلماتیک خود برای جلوگیری از گسترش بحران در غرب آسیاست.
دیپلماسی فعال؛ دفاع مقتدرانه
در سوی دیگر، عراقچی، وزیر امور خارجه کشورمان، نیز در پایان سفر به ترکمنستان، ضمن تشریح اهداف این سفر و تأکید بر اولویت تغییرناپذیر روابط با همسایگان، از آمادگی ایران برای پیمودن هر دو مسیر دفاع و دیپلماسی سخن گفت.
او با اشاره به مذاکرات و تبادل پیام‌ها از طریق میانجی‌ها تصریح کرد: «ایران اهل منطق، گفت‌وگو و تعامل مثبت است، اما در برابر زورگویی سر خم نخواهد کرد.»
عراقچی با اشاره به آمادگی نیروهای مسلح کشور هشدار داد: «اگر هوس کنند بار دیگر ما را بیازمایند، خودشان می‌دانند که نتیجه‌ای به‌مراتب تلخ‌تر و سنگین‌تر از گذشته دریافت خواهند کرد.»
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه، نیز در نشست خبری خود با تشریح آخرین وضعیت تبادل پیام‌ها، تأکید کرد که ابتکار دیپلماتیک موجود همان طرح پیشنهادی جمهوری اسلامی ایران است و توپ در زمین آمریکاست.
او درباره شروط تهران برای بازگشت امنیت به تنگه هرمز گفت: «نمی‌توان از امنیت تنگه هرمز ابراز نگرانی کرد، اما هم‌زمان به محاصره اقتصادی ایران ادامه داد، همه مواردی را که در قالب تفاهم اسلام‌آباد پذیرفته شده بود کنار گذاشت و انتظار داشت ایران به‌صورت یک‌جانبه تعهداتی را بپذیرد.»
مسکو؛ مخالفت با محاصره و هشدار درباره تکرار تجاوز
مواضع روسیه نیز بخش دیگری از تحولات دیپلماتیک روزهای اخیر را تشکیل می‌دهد؛ به‌ویژه آنکه دبیر شورای عالی امنیت ملی کشورمان نیز به‌صورت تلفنی با ولادیمیر پوتین، عالی‌ترین مقام این کشور، رایزنی کرد.
در همین راستا، ماریا زاخارووا، سخنگوی وزارت امور خارجه روسیه، نیز با ابراز نگرانی از گزارش‌های رسانه‌ای درباره احتمال تکرار تجاوز نظامی به ایران، بر ضرورت تقویت تلاش‌های دیپلماتیک برای عادی‌سازی اوضاع تأکید کرد.
او با اعلام حمایت مسکو از فعالیت میانجیگران گفت که روسیه خود نیز در روند مذاکرات مشارکت داشته و آمادگی دارد برای یافتن راه‌حل‌های مورد توافق طرفین و اجرای آن‌ها کمک کند.
زاخارووا ضمن اعلام حمایت از بازگشت سریع تنگه هرمز به شرایط عادی، تصریح کرد که استفاده ایمن و بدون مانع از این شریان حیاتی باید منافع ایران را نیز در بر بگیرد؛ کشوری که با «محاصره دریایی غیرقانونی تحمیل‌شده از سوی ایالات متحده» روبه‌روست.
میدان و دیپلماسی؛ دو بازوی یک راهبرد
مجموع این تحولات را باید در چارچوب شرایطی تحلیل کرد که ایران با آن مواجه است. از یک‌سو، تهدیدهای نظامی و فشار اقتصادی آمریکا همچنان ادامه دارد و تجربه ماه‌های گذشته نشان داده است که نمی‌توان صرفاً با اتکا به وعده‌ها و پیام‌های دیپلماتیک، از تکرار اقدامات خصمانه واشنگتن جلوگیری کرد.
از سوی دیگر، تحرکات دیپلماتیک تهران و رایزنی با کشورهایی مانند چین و روسیه، در کنار استفاده از ظرفیت میانجی‌هایی چون قطر و پاکستان، بخشی از تلاش ایران برای مدیریت بحران و پیشبرد مطالبات ملی است. در چنین شرایطی، آمادگی دفاعی و فعالیت دیپلماتیک نه دو مسیر متعارض، بلکه دو ظرفیت مکمل برای تأمین امنیت و منافع ملی هستند.
همچنین، حمایت اعلام‌شده چین از حاکمیت و امنیت ایران و موضع روسیه در مخالفت با محاصره دریایی، ظرفیت دیپلماتیک تهران را در تعامل با بازیگران مؤثر بین‌المللی تقویت می‌کند. البته حمایت سیاسی و مواضع اعلامی این کشورها به‌تنهایی جایگزین توان داخلی یا تضمین‌کننده تحقق مطالبات ایران نیستند؛ اهمیت این حمایت‌ها زمانی آشکارتر می‌شود که به همکاری‌های عملی، هماهنگی منطقه‌ای و جلوگیری از یک‌جانبه‌گرایی آمریکا منجر شوند.
ایران در این معادله، هم از ظرفیت‌های میدانی و دفاعی برخوردار است و هم از ابزارهای سیاسی و دیپلماتیک برای پیگیری حقوق خود استفاده می‌کند. پیام تهران به طرف مقابل نیز روشن است: مسیر گفت‌وگو باز است، اما نه به قیمت نادیده گرفتن حقوق ملت ایران؛ تنگه هرمز می‌تواند به شرایط عادی بازگردد، اما نه در شرایطی که محاصره و فشار اقتصادی ادامه دارد؛ و هرگونه آزمون نظامی تازه نیز با پاسخی قاطع مواجه خواهد شد.