پیام آذری - اهـر- سرمازدگی بهاره و تگرگ، تولید سیب اهر را در سال ۱۴۰۵ بیش از ۴۴ هزار تن کاهش داد و نبود بازار مناسب برای سیب صنعتی، زیان باغداران را تشدید کرد.
خبرگزاری مهر، گروه استان‌ها؛ امیررضا ملازاده: باغ‌های سیب اهر امسال روزهای دشواری را پشت سر گذاشتند؛ سرمازدگی بهاره، اختلال در گرده‌افشانی و بارش تگرگ، هم از میزان برداشت محصول کاست و هم کیفیت بخشی از سیب‌ها را کاهش داد. نتیجه این شرایط، افت تولید از ۱۲۲ هزار تن در سال گذشته به ۷۷ هزار و ۸۰۰ تن در سال ۱۴۰۵ و افزایش محصولاتی بود که دیگر امکان عرضه مناسب به‌عنوان سیب تازه‌خوری را ندارند.
در کنار خسارت‌های جوی، مشکلات فروش سیب صنعتی و بادریز نیز به یکی از دغدغه‌های جدی باغداران تبدیل شده است؛ محصولاتی که بخشی از آنها در حاشیه جاده‌ها دپو شده و به دلیل محدودیت بازار جذب و ظرفیت فرآوری، هنوز به درآمدی متناسب با هزینه‌های تولید تبدیل نشده‌اند. در چنین شرایطی، توسعه صنایع تبدیلی، ایجاد سازوکار خرید حمایتی و تجهیز باغات به فناوری‌های حفاظتی، بیش از گذشته اهمیت پیدا کرده است.
اهـر با برخورداری از حدود هفت هزار و ۶۵۰ هکتار باغ سیب و جایگاه سوم تولید این محصول در آذربایجان‌شرقی، یکی از مناطق مهم باغبانی استان به شمار می‌رود؛ منطقه‌ای که استمرار فعالیت باغداران آن، به مدیریت خسارات جوی، ساماندهی بازار و افزایش ارزش افزوده محصول وابسته است.
سرمازدگی و تگرگ؛ عوامل اصلی افت تولید سیب اهر
محمد نیک‌نفس، رئیس جهاد کشاورزی شهرستان اهر، در گفت‌وگو با خبرنگار مهر، با تشریح وضعیت تولید سیب در سال جاری اظهار کرد: شهرستان اهر هشت هزار و ۵۰۰ هکتار باغ مثمر دارد که حدود ۹۰ درصد این اراضی، معادل هفت هزار و ۶۵۰ هکتار، به تولید سیب از ارقام قره‌قرمز، لبنانی، پاییزه و سایر ارقام اختصاص یافته است.
وی با اشاره به جایگاه اهر در تولید سیب آذربایجان‌شرقی افزود: میانگین تولید سالانه سیب شهرستان حدود ۱۲۲ هزار تن است، اما امسال به دلیل شرایط نامساعد جوی، میزان برداشت به ۷۷ هزار و ۸۰۰ تن کاهش یافت.
رئیس جهاد کشاورزی اهر، سرمازدگی بهاره، افت دما در زمان گل‌دهی، مه‌آلود و مرطوب بودن هوا و کاهش فعالیت حشرات گرده‌افشان، به‌ویژه زنبور عسل، را از عوامل اصلی کاهش تولید عنوان کرد و گفت: وقوع تگرگ نیز در ادامه فصل به باغات خسارت وارد کرد و شدت آسیب‌های امسال به‌مراتب بیشتر از سال گذشته بود.
نیک‌نفس درباره سهم ارقام مختلف سیب در تولید امسال بیان کرد: از مجموع ۷۷ هزار و ۸۰۰ تن محصول برداشت‌شده، حدود ۶۲ هزار و ۸۰۰ تن مربوط به سیب پاییزه در سطح تقریبی هفت هزار هکتار و ۱۵ هزار تن مربوط به رقم قره‌قرمز در سطح حدود ۵۰۰ هکتار است.
۶۰ درصد خسارت به باغات؛ افزایش سهم سیب صنعتی
رئیس جهاد کشاورزی اهر با اشاره به برآورد میانگین خسارت ۶۰ درصدی باغات سیب شهرستان اظهار کرد: شرایط جوی نامناسب، سرمازدگی بهاره، اختلال در گرده‌افشانی و وقوع تگرگ، علاوه بر کاهش برداشت، کیفیت بخش قابل‌توجهی از محصول را تحت تأثیر قرار داده است.
وی میزان سیب صنعتی شهرستان در سال جاری را حدود ۲۲ هزار و ۸۰۰ تن برآورد کرد و افزود: این میزان شامل سیب‌های بادریز و محصولات آسیب‌دیده‌ای است که به دلیل سرمازدگی و تگرگ، کیفیت لازم برای عرضه به‌صورت تازه‌خوری را ندارند.
نیک‌نفس با اشاره به دپوی بخشی از این محصولات در حاشیه جاده‌ها خاطرنشان کرد: محدودیت بازار جذب سیب صنعتی و مشکلات جمع‌آوری و انتقال محصول، موجب نگرانی و زیان بیشتر باغداران شده است.
به گفته وی، از مجموع محصول برداشت‌شده در اهر، حدود ۵۵ هزار تن به بازار مصرف داخلی اختصاص یافته که بخشی از آن به‌صورت تازه‌خوری عرضه و بخشی نیز در سردخانه‌ها ذخیره شده است؛ امسال صادراتی از سیب تولیدی شهرستان انجام نشده و تمام محصول عرضه‌شده به مصرف داخلی اختصاص یافته است.
کم‌آبی و ضعف تجهیزات حفاظتی؛ باغات در برابر حوادث جوی آسیب‌پذیرند
نیک‌نفس، تغییرات آب‌وهوایی و وقوع حوادث غیرمترقبه را از مهم‌ترین عوامل خسارت به محصول سیب دانست و گفت: سرمازدگی بهاره، کاهش فعالیت حشرات گرده‌افشان، اختلال در تشکیل میوه، تگرگ و تنش کم‌آبی در برخی باغات، از عوامل اصلی کاهش کمیت و کیفیت محصول بوده‌اند.
وی با اشاره به اقدامات باغداران در زمینه تغذیه و نگهداری باغات اظهار کرد: محلول‌پاشی فروت‌ست پاییزه و بهاره، استفاده از اسیدهای آمینه در طول فصل رشد، اسید هیومیک و کود کامل NPK با فرمول ۲۰-۲۰-۲۰ به‌صورت کودآبیاری و اجرای چالکود، از جمله اقدامات انجام‌شده در باغات بوده است.
رئیس جهاد کشاورزی اهر ادامه داد: مصرف کودهای ماکرو، میکرو و فسفره به‌صورت پخش سطحی در سایه‌انداز درختان همراه با پابیل‌کاری و مصرف محدود کود اوره نیز در بخشی از باغات انجام شده است.
وی درباره وضعیت تأمین آب گفت: باغاتی که از سامانه آبیاری قطره‌ای استفاده می‌کنند، به دلیل محدودیت منابع آبی و تأمین نشدن کامل نیاز آب، با درجاتی از تنش کم‌آبی مواجه بوده‌اند؛ در مقابل، باغات برخوردار از حق‌آبه منابع آب سطحی مشکل چندانی در تأمین آب نداشته‌اند.
نیک‌نفس با تأکید بر ضرورت تجهیز باغات به سامانه‌های نوین حفاظتی افزود: نبود تجهیزات مقابله با سرمازدگی و تگرگ در بخش قابل‌توجهی از باغات، آسیب‌پذیری تولیدکنندگان را در برابر حوادث طبیعی افزایش داده و توسعه این فناوری‌ها باید مورد توجه قرار گیرد.
۱۱ سردخانه فعال؛ سه واحد جدید در مسیر افزایش ظرفیت ذخیره‌سازی
علیرضا خاکپور، فرماندار اهر، نیز در گفت‌وگو با خبرنگار مهر، با اشاره به ظرفیت باغبانی شهرستان اظهار کرد: اهر دارای هشت هزار و ۵۰۰ هکتار باغ مثمر است که حدود ۹۰ درصد آن به تولید سیب اختصاص دارد و این شهرستان با تولید سالانه حدود ۱۲۲ هزار تن، در رتبه سوم قطب‌های تولید سیب آذربایجان‌شرقی قرار گرفته است.
وی با بیان اینکه برداشت سیب امسال به ۷۷ هزار و ۸۰۰ تن کاهش یافته است، افزود: سرمازدگی بهاره، افت دما در زمان گل‌دهی، مه‌آلود و مرطوب بودن هوا، کاهش فعالیت حشرات گرده‌افشان و وقوع تگرگ، از عوامل اصلی افت تولید بوده‌اند.
فرماندار اهر با اشاره به ظرفیت ذخیره‌سازی محصول در شهرستان گفت: در حال حاضر ۱۱ واحد سردخانه با ظرفیت مجموع ۵۸ هزار تن فعالیت می‌کنند که امکان ذخیره‌سازی سیب و عرضه تدریجی آن در فصل پاییز و زمستان و همچنین اواخر اسفندماه برای تأمین میوه شب عید را فراهم کرده‌اند.
خاکپور از احداث سه واحد سردخانه دیگر با ظرفیت مجموع ۲۷ هزار تن خبر داد و افزود: این واحدها در حال ساخت هستند و پس از تکمیل، ظرفیت ذخیره‌سازی سیب شهرستان افزایش خواهد یافت.
پرداخت ۱۷۱ میلیارد تومان غرامت به باغداران خسارت‌دیده
فرماندار اهر با اشاره به اقدامات انجام‌شده برای جبران بخشی از خسارات باغداران بیان کرد: در پی پیگیری‌های مسئولان شهرستان و دعوت از صندوق بیمه کشاورزی، بازدید کارشناسان بیمه از باغات خسارت‌دیده انجام شد و در نهایت ۱۷۱ میلیارد تومان غرامت به باغداران سه دهستان اوچ‌هاچا، بزکش و قشلاق پرداخت شد.
وی ادامه داد: این غرامت مربوط به سه هزار و ۲۰۰ هکتار از باغات این مناطق است که به میزان ۱۰۰ درصد خسارت دیده بودند.
خاکپور با تأکید بر ضرورت کاهش آسیب‌پذیری باغات در برابر حوادث طبیعی گفت: تأمین تسهیلات کم‌بهره برای اصلاح الگوی کشت، تجهیز باغات به فناوری‌های نوین، خرید دستگاه‌های ضدتگرگ و ضدسرمازدگی و استفاده از بخاری‌های باغی، در برنامه کاری مدیریت جهاد کشاورزی شهرستان قرار دارد.
خرید تضمینی سیب صنعتی؛ مطالبه‌ای که به تأمین اعتبار وابسته ماند
یکی از مهم‌ترین مشکلات باغداران اهر در سال جاری، نبود بازار مطمئن برای فروش سیب صنعتی و بادریز است؛ محصولی که به دلیل آسیب‌های جوی، امکان عرضه مناسب به‌عنوان میوه تازه‌خوری را ندارد و در صورت نبود ظرفیت فرآوری، با افت قیمت و افزایش ضایعات مواجه می‌شود.
خاکپور، فرماندار اهر، در این زمینه اظهار کرد: میزان سیب صنعتی شهرستان حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد تولید سیب است و برای جمع‌آوری و خرید تضمینی این محصول، مکاتبات لازم با سازمان جهاد کشاورزی، سازمان تعاون روستایی و بانک کشاورزی انجام شده است.
وی افزود: با وجود پیگیری‌های صورت‌گرفته، به دلیل تأمین نشدن اعتبار مورد نیاز از سوی دولت، اجرای خرید تضمینی سیب صنعتی امکان‌پذیر نشد و در حال حاضر خرید این محصول به‌صورت توافقی توسط کارخانه‌های استانی انجام می‌شود.
این در حالی است که باغداران، نبود بازار مناسب برای محصول صنعتی را یکی از عوامل اصلی کاهش درآمد خود می‌دانند و معتقدند ایجاد سازوکار خرید حمایتی می‌تواند از زیان بیشتر تولیدکنندگان جلوگیری کند.
صنایع تبدیلی؛ حلقه مفقوده اقتصاد سیب اهر
در کنار ظرفیت سردخانه‌ای شهرستان، توسعه صنایع تبدیلی و تکمیلی به‌ویژه واحدهای تولید پوره و کنسانتره، از مهم‌ترین راهکارهای جذب سیب صنعتی و کاهش ضایعات محصول به شمار می‌رود.
نیک‌نفس، رئیس جهاد کشاورزی اهر، با اشاره به فعالیت پنج واحد تولید میوه خشک در شهرستان گفت: این واحدها ظرفیت تولید مجموع سه هزار و ۴۰۰ تن در سال را دارند و در افزایش ارزش افزوده محصول و ایجاد اشتغال نقش ایفا می‌کنند.
وی با بیان اینکه طرح‌های جدید فرآوری سیب نیز در شهرستان در حال پیگیری است، اظهار کرد: مکان‌یابی و مطالعات لازم برای احداث واحد تولید پوره و کنسانتره سیب در اراضی روستای گونجیک انجام شده و طرح در مرحله اخذ مجوز قرار دارد.
رئیس جهاد کشاورزی اهر ادامه داد: تغییر طرح یکی از واحدهای تولید میوه خشک در شهرک صنعتی به واحد تولید پوره سیب نیز از طریق اصلاح خط تولید و اخذ مجوزهای مربوطه در حال پیگیری است.
خاکپور، فرماندار اهر، نیز با اشاره به طرح‌های سرمایه‌گذاری در این حوزه گفت: مکان‌یابی و مطالعات لازم برای احداث واحدهای تولید پوره و کنسانتره سیب در اراضی روستای گونجیک و شهرک صنعتی با سرمایه‌گذاری بخش خصوصی، از جمله هادی جبارپور و زین‌العابدین نصیری، انجام شده و این طرح‌ها در مراحل اخذ مجوز و آماده‌سازی برای ساخت قرار دارند.
وی همچنین از اختصاص زمین به سرمایه‌گذار در محور اهر ـ مشگین‌شهر و آغاز عملیات اجرایی طرح فرآوری سیب خبر داد.
توسعه این واحدها می‌تواند علاوه بر جذب سیب صنعتی و بادریز، زمینه کاهش ضایعات، افزایش ارزش افزوده محصول و ایجاد فرصت‌های شغلی جدید را فراهم کند؛ ظرفیتی که با توجه به گستردگی باغات سیب اهر، از اهمیت اقتصادی ویژه‌ای برخوردار است.
باغداران اهر؛ هزینه‌های تولید بالا و بازار فروش نامطمئن
در کنار آمارهای تولید و خسارت، آنچه در گفت‌وگو با باغداران شهرستان اهر بیش از همه نمایان است، نگرانی از افزایش هزینه‌های باغداری و کاهش درآمد حاصل از فروش محصول است؛ شرایطی که امسال با افت تولید و کاهش کیفیت بخشی از سیب‌ها تشدید شده است.
علی کوهی، محمد عطازاده و رمضان زمانی، سه نفر از باغداران شهرستان اهر، در گفت‌وگو با خبرنگار مهر، خسارات ناشی از شرایط نامساعد جوی، افزایش هزینه‌های تولید، مشکلات تأمین آب و نبود بازار مناسب برای سیب صنعتی را از مهم‌ترین دغدغه‌های خود عنوان کردند.
یکی از باغداران با اشاره به خسارات سرمازدگی بهاره و تگرگ اظهار کرد: امسال شرایط نامساعد آب‌وهوایی خسارات زیادی به باغات وارد کرد؛ سرمای هوا و وضعیت نامناسب جوی در زمان گل‌دهی باعث شد بخش قابل‌توجهی از گل‌های درختان به میوه تبدیل نشوند و بارش تگرگ نیز به محصول باقی‌مانده آسیب وارد کرد.
وی با بیان اینکه هزینه‌های باغداری هر سال افزایش می‌یابد، افزود: درآمد حاصل از فروش محصول با هزینه‌های تولید تناسب ندارد و باغداران برای تأمین هزینه‌های سالانه با مشکلات جدی مواجه هستند.
باغدار دیگری با گلایه از وضعیت فروش سیب بادریز و صنعتی گفت: بخش زیادی از محصول امسال به دلیل سرمازدگی و تگرگ، کیفیت لازم برای عرضه تازه‌خوری را ندارد؛ از سوی دیگر، بازار مناسبی برای خرید سیب صنعتی وجود ندارد و باغداران ناچارند محصول خود را با قیمت پایین عرضه کنند یا بخشی از آن را در حاشیه جاده‌ها دپو کنند.
وی ادامه داد: در چنین شرایطی، زحمات یک‌ساله باغداران به درآمد مناسبی تبدیل نمی‌شود و بخش قابل‌توجهی از محصول، به دلیل نبود بازار مناسب، با زیان همراه است.
یکی دیگر از باغداران اهر نیز با اشاره به مشکلات تأمین آب و افزایش هزینه‌های تولید اظهار کرد: باغداری فعالیتی مستمر در طول سال است و باغداران برای تأمین کود، سموم، آبیاری، دستمزد کارگران و نگهداری باغ هزینه‌های زیادی متحمل می‌شوند.
وی با بیان اینکه باغات مجهز به آبیاری قطره‌ای امسال با کمبود آب مواجه بودند، افزود: تأمین نشدن کامل نیاز آبی در برخی باغات موجب تنش کم‌آبی شد و نبود تجهیزات مقابله با سرمازدگی و تگرگ نیز آسیب‌پذیری باغداران در برابر حوادث طبیعی را افزایش داد.
خرید حمایتی، تسهیلات و فرآوری؛ مطالبات باغداران
باغداران شهرستان اهر در جمع‌بندی مشکلات خود، خواستار حمایت جدی‌تر دستگاه‌های مسئول از تولیدکنندگان و اتخاذ تدابیر عملی برای کاهش خسارات و بهبود وضعیت بازار شدند.
ایجاد سازوکار خرید حمایتی یا تضمینی برای سیب صنعتی، توسعه واحدهای فرآوری و صنایع تبدیلی، تأمین به‌موقع نهاده‌های کشاورزی، پرداخت تسهیلات کم‌بهره برای تجهیز باغات به سامانه‌های مقابله با سرمازدگی و تگرگ و جبران بخشی از خسارات وارده، از مهم‌ترین مطالبات آنان است.
تسریع در راه‌اندازی واحدهای فرآوری پوره و کنسانتره سیب و ایجاد بازار مطمئن برای فروش محصول صنعتی و بادریز نیز از دیگر درخواست‌هایی است که باغداران بر آن تأکید دارند.
عبور از خام‌فروشی؛ ضرورتی برای آینده باغداری اهر
کاهش تولید سیب اهر در سال ۱۴۰۵، در کنار افزایش سهم محصول صنعتی و مشکلات فروش بادریز، بار دیگر اهمیت مدیریت بازار، توسعه صنایع تبدیلی و تجهیز باغات به فناوری‌های حفاظتی را برجسته کرده است.
اگرچه پرداخت غرامت بیمه‌ای به بخشی از باغداران خسارت‌دیده و فعالیت سردخانه‌های موجود، بخشی از فشارهای امسال را کاهش داده، اما مشکلات بازار سیب صنعتی و هزینه‌های بالای تولید همچنان پابرجاست.
در شهرستانی که بخش عمده باغات مثمر آن به تولید سیب اختصاص دارد، توسعه ظرفیت فرآوری و ایجاد بازار پایدار برای محصول، دیگر صرفاً یک ضرورت اقتصادی نیست؛ بلکه به یکی از نیازهای اساسی استمرار فعالیت باغداران و حفظ جایگاه اهر در تولید سیب آذربایجان‌شرقی تبدیل شده است.
تکمیل سردخانه‌های در حال احداث، راه‌اندازی واحدهای فرآوری پوره و کنسانتره، تأمین اعتبار خرید حمایتی سیب صنعتی و گسترش سامانه‌های مقابله با سرمازدگی و تگرگ، می‌تواند مسیر عبور از مشکلات فعلی را هموار کند.
در نهایت، آنچه باغداران اهر انتظار دارند، تبدیل حمایت‌های اعلام‌شده به اقدامات عملی و ایجاد سازوکاری پایدار برای حفاظت از محصول و درآمد آنان است؛ چراکه آینده باغداری شهرستان، نه فقط به میزان برداشت در یک فصل، بلکه به توان مدیریت خسارات، حفظ بازار و ارزش‌آفرینی برای محصول وابسته است.