پیام آذری - ایرنا / معاون میراث فرهنگی اداره کل میراث فرهنگی گردشگری و صنایع دستی استان اصفهان از ثبت ملی حصار کهن شهر اصفهان زیر عنوان «باروی دیلمی» خبر داد.
باروی دیلمی، پس از اسلام و در دوره حکمرانی حسن رکن‌الدوله دیلمی (۳۶۶-۳۲۳ق.) در محدوده بزرگی به وسعت شهر اصفهان در دوران آل بویه، احداث شد. حمدالله مستوفی در کتاب نزهه‌القلوب که به سال ۷۴۰ قمری نوشته است، به احداث باروی اصفهان و طالع آن در برج قوس در دوران دیلمیان اشاره می‌کند و می‌نویسد: «... رکن‌الدوله حسن بن بویه او (اصفهان) را بارو کشید ... طالع عمارتش برج قوس...».
سیدروح‌الله سیدالعسگری، معاون میراث فرهنگی اداره کل میراث فرهنگی گردشگری و صنایع دستی استان اصفهان اظهار کرد: پرونده باروی دیلمی اصفهان که یادگاری ارزشمند از شناسنامه این شهر در دوران دیلمیان است پس از طی مراحل بررسی در شورای ثبت ملی و بازدید روز گذشته سرپرست پژوهشکده باستان‌شناسی وزارتخانه میراث فرهنگی گردشگری و صنایع دستی تایید شد.
وی یادآور شد: دوره دیلمیان، به‌ویژه در زمان حکومت رکن‌الدوله دیلمی، نقطه عطفی در تاریخ اصفهان به شمار می‌رود، چراکه این شهر را از مجموعه‌ای از روستاهای پراکنده به یک مرکز سیاسی و فرهنگی مهم تبدیل کرد و این دیوار به عنوان سندی ارزشمند از آن دوران محسوب می‌شود.
معاون میراث فرهنگی اداره کل میراث فرهنگی گردشگری و صنایع دستی استان گفت: این بارو که در محله‌ای به نام «پشت بارو» قرار دارد، در دوره‌های مختلف تاریخ به‌ویژه در دوره صفویه، دستخوش تغییراتی شده و در قسمت جنوب شرق آن اضافاتی صورت گرفته است.
وی اضافه کرد: بقایای این بارو در چند سال گذشته و در خانه‌های محله پشت بارو کشف شد و یک گروه باستان‌شناسی در بازدید از این مکان و با استفاده از مستندات و مدارک باستان‌شناسی، به این نتیجه رسیدند که این دیوار همان حصار کهن شهر مشهور به باروی دیلمی اصفهان است.
وی تصریح کرد: بر اساس تحقیقات و مستندات تهیه شده توسط یک باستان شناس به نام عقیل عقیلی و یک معمار بنام سعید قاسمی نژاد، پرونده ثبت ملی این بارو آماده و ابتدا در شورای ثبت میراث فرهنگی استان اصفهان تأیید و سپس به شورای ثبت ملی وزارتخانه ارسال شد که روز گذشته با حضور این شورا در اصفهان بررسی‌های لازم صورت گرفت.
وی گفت : بقایای باروی دیلمی به دلیل مداخلات ساخت و سازهای جدید در حدود ۱۵۰ سال پیش تغییرات مختلفی را در خود دیده است و در قسمت‌هایی از این دیوار، به‌ویژه در بخش‌هایی که در برخی خانه‌ها قرار گرفته طاقچه‌هایی اضافه شده و در برخی از این خانه‌ها، قسمت‌هایی از دیوار به سمت کوچه و برخی دیگر به سمت داخل خانه‌ها باقی مانده است.
سیدالعسگری تصریح کرد: برخی از قسمت‌های باقی‌مانده از این بارو در سه خانه که در حاشیه دیوار قرار دارند، قابل مشاهده است. این خانه‌ها بخشی از دیوار را در داخل خود دارند، در حالی که قسمت دیگری از دیوار همچنان به سمت کوچه قرار دارد.
معاون میراث فرهنگی اداره کل میراث فرهنگی گردشگری و صنایع دستی استان اصفهان افزود: قرارگیری در میان ساخت‌وسازهای مردم در محله پشت بازو یکی از معضلات حقوقی بازوی دیلمی محسوب می‌شود که حالا در فهرست آثار ملی قرار گرفته است.
سیدالعسگری افزود: این اثر برای هویت اصفهان حائز اهمیت است چرا که از دوره دیلمی تنها «سردر جورجیر» و برخی آثار معماری در مسجد جامع اصفهان و بقایای همین بارو که اکنون در خیابان عبدالرزاق واقع شده، به جا مانده است.
پیشتر عقیل عقیلی، باستان‌شناسی که در آماده‌سازی پرونده ثبت ملی حصار کهن شهر اصفهان مشارکت داشت، در رابطه با ابعاد این دیوار و آنچه برجا مانده است گفته بود که حدود ۴.۵ متر از ارتفاع این دیوار از سطح فعلی زمین قابل مشاهده است و ۵۵ متر از طول دیوار به صورت یکپارچه باقی‌مانده است.
عقیلی بیش از سه متر از ضخامت دیوار قابل تشخیص است و هرچند شواهد تاریخی و باستان‌شناسی نشان می‌دهند که ارتفاع و ضخامت این دیوار بیشتر از آن چیزی است که در حال حاضر مشاهده می‌کنیم.