پیام آذری - دنیای اقتصاد /متن پیش رو در دنیای اقتصاد منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست
ایالت آلبرتا که غنی از ذخایر نفتی است، مسیر تجزیه و جدایی‌طلبی را رد کرد و در قلمرو کانادا باقی ماند؛ تصمیمی که ضربه‌ای کاری به کارزار حاشیه‌ای اما پرسروصدایی وارد آورد که به دنبال جلب حمایت از سوی ایالات متحده بود. بر اساس نتایج منتشرشده از سوی این ایالت، تا اوایل دیروز سه‌شنبه و با شمارش حدود ۴۵درصد از صندوق‌های رأی، حدود سه-چهارم رأی‌دهندگان گزینه ماندن در کانادا را انتخاب کردند. این نتیجه در میان موج فزاینده‌ای از میهن‌پرستی و اتحاد در کانادا رقم می‌خورد؛ چراکه این کشور در برابر تهدیدهای الحاق به خاک آمریکا و تعرفه‌های دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، متحد شده است.
کارزار استقلال آلبرتا، یک تلاش خودجوش به رهبری گروهی از جدایی‌طلبان پرنفوذ بود که به شدت در فضای مجازی بازتاب یافت و برخی از رهبران آن حتی با اعضای دولت ترامپ دیدار کرده بودند. پس از آنکه روزنامه کانادایی «گلوب‌اندمیل» گزارش داد فعالان حزب جمهوری‌خواه به رهبران ارشد جدایی‌طلب در تلاش برای استقلال کمک کرده‌اند، این رأی‌گیری با نگرانی‌هایی درباره احتمال مداخله خارجی روبه‌رو شد. «مارک کارنی»، نخست‌وزیر کانادا، که خود بزرگ شده آلبرتاست، در بیانیه‌ای که اوایل دیروز سه‌شنبه در شبکه اجتماعی ایکس منتشر کرد، گفت که رأی به ماندن به این معناست که «مردم آلبرتا و همه کانادایی‌ها با اراده‌ای بزرگ و با هم به سمت جلو حرکت خواهند کرد.»
«توماس لوکاشوک»، سیاستمدار سابق آلبرتا و بنیان‌گذار جنبش اتحادطلبانه «تا ابد کانادایی»، گفت که این نتیجه پیامی قوی به ترامپ می‌فرستد: «کانادا فروشی نیست!» لوکاشوک درحالی‌که نتایج اعلام می‌شد، در میان تشویق حاضران گفت: «ما کشوری استوار هستیم که از این ساحل تا آن ساحل با هم متحدیم و از یکدیگر پشتیبانی می‌کنیم.» رأی‌گیری روز دوشنبه، نخستین همه‌پرسی عمومی از این دست در کانادا پس از همه‌پرسی سال۱۹۹۵ کبک بود؛ جایی که این ایالت عمدتا فرانسوی‌زبان با اختلاف بسیار ناچیزی به عدم جدایی رأی داد. آلبرتا، ایالتی که وسعت آن تقریبا به اندازه ایالت تگزاس در آمریکاست، مدت‌هاست که یک جنبش استقلال‌طلبانه حاشیه‌ای را در دل خود جای داده است. جدایی‌طلبان در آنجا استدلال می‌کنند که سیستم فدرال کانادا نمایندگی کافی برای جمعیت ۵میلیونی این ایالت در پارلمان قائل نیست، تلاش‌های کانادا برای مبارزه با تغییرات اقلیمی صنعت پرسود سوخت‌های فسیلی آلبرتا را تهدید می‌کند و سیاست‌های محافظه‌کارانه آلبرتا اغلب تحت تاثیر ایالت‌های لیبرال‌تر شرقی نادیده گرفته می‌شود. اگرچه جدایی‌طلبی همواره در نظرسنجی‌های آلبرتا آمار پایینی داشت، اما پس از پیروزی حزب لیبرالِ کارنی در انتخابات فدرال سال۲۰۲۵ و در میان یک جنگ تجاری با ایالات متحده، صدای این جنبش بلندتر شد.
«دانیل اسمیت»، نخست‌وزیر آلبرتا، در ماه مه اعلام کرد که این ایالت همه‌پرسی برگزار خواهد کرد مبنی بر اینکه آیا در کانادا باقی بماند یا اینکه بعدتر یک «همه‌پرسی ایالتی الزام‌آور» درباره استقلال داشته باشد. طی دو سال گذشته، رهبران تجزیه‌طلب با مقامات آمریکایی در واشنگتن دیدار کردند تا برای جلب حمایت دولت ترامپ مذاکره کنند. «جفری راث»، حقوق‌دان و جدایی‌طلب برجسته‌ای که بخشی از این گروه در واشنگتن بود، سال گذشته به سی‌ان‌ان گفت که پیروزی ترامپ در انتخابات ۲۰۲۴ به فعالان استقلال‌طلب امید داده است. راث گفت: «اگر قرار باشد کسی شجاعت به خرج دهد و آلبرتای مستقل را به رسمیت بشناسد، آن دولت ترامپ خواهد بود.» اخبار این دیدارها در آن زمان سیاستمداران کانادایی را خشمگین کرد و آنها رهبران جدایی‌طلب را به «خیانت» متهم کردند. این جنبش همچنین رنگ و بوی ترامپی به خود گرفته است. شرکت‌کنندگان در تجمع جدایی‌طلبان، کلاه‌های قرمز رنگی به سبک «ماگا» با شعار «آلبرتا را دوباره بزرگ کنیم» بر سر داشتند. اقلیتی حتی می‌گفتند آلبرتا باید از استقلال بگذرد و مستقیما به پنجاه و یکمین ایالت آمریکا تبدیل شود!
«اسکات بسنت»، وزیر خزانه‌داری آمریکا، از آرمان جدایی‌طلبان حمایت کرده و در مصاحبه‌ای در اوایل سال جاری میلادی گفته بود مردم آلبرتا «افرادی بسیار مستقل» هستند و این ایالت یک «شریک طبیعی برای ایالات متحده» است. هفته گذشته، «ایلان ماسک»، از متحدان ترامپ، در پستی در ایکس از آلبرتا به همراه دیگر ایالت‌های کانادا یعنی ساسکاچوان و کبک خواست تا از کانادا جدا شوند و مدعی شد که آنها «وضعیت بهتری خواهند داشت.» اسمیت در پستی در ایکس گفت که از نتیجه ماندن در کانادا «بسیار خرسند» است. اسمیت به سی‌ان‌ان گفت: «ما هر از گاهی شاهد شعله‌ور شدن این‌گونه ابتکارات بوده‌ایم. اما زمانی که دولت فدرال به مسیر درست خود بازگشت، همه آنها فروکش کرده‌اند.» کارنی که خود در آلبرتا بزرگ شده است، هفته گذشته در سخنرانی خود در کلگری که در آن از رأی‌دهندگان خواست جدایی را رد کنند، به این سرخوردگی اشاره کرد. کارنی گفت: «سرخوردگی‌هایی که بسیاری از مردم آلبرتا احساس کرده‌اند، واقعی است.»
«آماندا استفانسون» و «ماریا چنگ» هم در روایت دیگری در رویترز نوشتند، در زمان اعلام نتایج، ۷۶درصد از آرای شمارش‌شده حامی گزینه «ماندن» بودند؛ درحالی‌که ۲۳درصد به برگزاری رأی‌گیری الزام‌آور برای جدایی در آینده رأی دادند. همه‌پرسی آلبرتا به دنبال دو همه‌پرسی پیشین درباره جدایی در ایالت کبک (با اکثریت فرانسوی‌زبان) برگزار شد. کبکی‌ها در هر دو مورد رأی به ماندن در کانادا دادند. گروه‌های «ملت‌های نخستین» (بومیان کانادا) نیز با ایده آلبرتای مستقل مخالفت کرده بودند، چرا که معاهدات ارضی آنها با دولت فدرال در اتاوا، پیش از ایجاد این ایالت در درون کانادا منعقد شده است. شبکه سی‌بی‌سی گزارش داد که مشارکت بومیان بسیار بالا بود. یکی از شعب اخذ رأی در جنوب آلبرتا که در منطقه‌ای متعلق به «قبیله سیکسیکا» قرار دارد، به‌طور موقت با کمبود برگه رأی مواجه شد و برای اطمینان از اینکه همه افراد در صف فرصت رأی دادن داشته باشند، تا بعد از ساعت ۱۰شب به وقت محلی باز ماند. بر اساس داده‌های منتشرشده در ۱۶ اکتبر توسط موسسه نظرسنجی «انگوس رید»، ۶۲درصد از مردم آلبرتا معتقدند که «جنبش جدایی‌طلبی در این ایالت هرگز به پایان نخواهد رسید».