پیام آذری - تبریز- یک باستانشناس و پژوهشگر دانشگاه هنر اسلامی تبریز با تأکید بر ظرفیت تاریخی قلعه ضحاک هشترود برای ثبت جهانی، خواستار تخصیص بودجه ملی و شتاببخشی به مطالعات باستانشناسی این اثر شد.
به گزارش خبرنگار مهر، مهدی کاظمپور عصر چهارشنبه در گفتگو با خبرنگاران، قلعه ضحاک یا نارینقالا را از آثار مهم تاریخی آذربایجانشرقی دانست و اظهار کرد: این دژ با وجود پیوند نام آن با شخصیت ضحاک در شاهنامه فردوسی، از نظر باستانشناختی دارای لایههای تاریخی متعددی است که پیشینه آن را به دورههای پیش از اسلام بازمیگرداند.
وی ادامه داد: شواهد و مطالعات موجود، حضور و تأثیر تمدنها و حکومتهای مختلف از جمله مادها، ماناییها، اشکانیان و ساسانیان و همچنین دوره اسلامی را در این محدوده نشان میدهد و همین تداوم تاریخی، اهمیت قلعه ضحاک را دوچندان کرده است.
این پژوهشگر با اشاره به جایگاه آیین مهر در فرهنگ ایران باستان، گفت: در منابع تاریخی، مناسک مذهبی پیش از نبرد و پیوند باورهای دینی با زندگی جنگاوران مورد توجه قرار گرفته و آیین مهرپرستی نیز که بر مفاهیمی همچون عهد و پیمان استوار بوده، با زندگی اجتماعی و روحیه حماسی ایرانیان ارتباط داشته است.
کاظمپور افزود: با توجه به موقعیت استراتژیک قلعه ضحاک و شواهد احتمالی مربوط به حضور سلوکیان در این منطقه، میتوان ارتباط میان کارکرد نظامی این دژ و باورهای مذهبی آن دوره را مورد بررسی قرار داد.
وی با اشاره به هفت مرحله سلوک در آیین مهرپرستی، از جمله مقام «کلاغ»، خاطرنشان کرد: بررسی این موضوع و شواهد موجود در محوطه میتواند ابعاد تازهای از جایگاه آیین مهر و ارتباط آن با ساختار اجتماعی و نظامی ساکنان قلعه را روشن کند.
قلعه ضحاک بخشی از هویت تاریخی ایران است
این باستانشناس، حفاظت و معرفی آثار تاریخی را در تقویت هویت ملی مؤثر دانست و گفت: تاریخ قلعه ضحاک بخشی از تاریخ و هویت ایران است و رخدادها و نبردهایی که در این جغرافیا شکل گرفتهاند، تنها رویدادهای نظامی نبودهاند، بلکه در شکلگیری و تداوم پیوندهای اجتماعی و هویتی نیز نقش داشتهاند.
وی تأکید کرد: توجه بیشتر به آثار تاریخی و میراث فرهنگی میتواند شناخت جامعه از پیشینه خود را افزایش دهد و زمینه حفاظت مؤثرتر از این داشتههای تاریخی را فراهم کند.
کاظمپور با تأکید بر ظرفیتهای قلعه ضحاک برای قرار گرفتن در فهرست میراث جهانی یونسکو اظهار کرد: با توجه به اهمیت تاریخی این مجموعه و ظرفیتهای مرتبط با آیین مهرپرستی، لازم است مطالعات باستانشناسی و پژوهشهای تخصصی درباره این محوطه با جدیت بیشتری دنبال شود.
وی خواستار اختصاص ردیف بودجه ملی برای این مجموعه شد و گفت: تأمین اعتبارات لازم و شتاببخشی به مطالعات میتواند زمینه آمادهسازی پرونده و طی مراحل لازم برای ثبت جهانی قلعه ضحاک را فراهم کند.
کاظمپور خاطرنشان کرد: معرفی و حفاظت از این دژ تاریخی علاوه بر صیانت از میراث فرهنگی، میتواند به شناساندن ظرفیتهای تاریخی و گردشگری منطقه هشترود و آذربایجانشرقی نیز کمک کند.